Thực phẩm chế biến siêu công nghiệp: Nguy cơ cao cho sức khỏe

Nghiên cứu mới chỉ ra rằng chế độ ăn giàu thực phẩm chế biến sẵn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Crohn, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và sức khỏe.

Nguy cơ bệnh Crohn và thực phẩm chế biến siêu tinh chế

Theo thống kê, vào năm 2019, có khoảng 4,9 triệu người trên toàn thế giới sống chung với bệnh viêm ruột (IBD). Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng chế độ ăn uống giàu thực phẩm chế biến siêu tinh chế có thể gây khó khăn cho những người mắc IBD. Gần đây, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nutrients đã cung cấp thêm thông tin về cách mà thực phẩm chế biến siêu tinh chế tác động đến hệ tiêu hóa, dẫn đến các vấn đề liên quan đến IBD.

Nghiên cứu này đã phân tích dữ liệu từ các nghiên cứu đã được công bố từ tháng 1 năm 2010 đến tháng 3 năm 2025 trong các cơ sở dữ liệu như PubMed, Embase và Scopus. Các nhà khoa học đã tập trung vào dữ liệu liên quan đến ba chủ đề chính: dịch tễ học, cơ chế hoạt động và liệu pháp điều trị. Kết quả cho thấy rằng việc tiêu thụ thực phẩm chế biến siêu tinh chế cao liên tục có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh Crohn cao hơn.

Các yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh Crohn

Theo bác sĩ Ashkan Farhadi, một bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa tại MemorialCare Orange Coast Medical Center, có một yếu tố nào đó trong thế giới công nghiệp ở các quốc gia phát triển khiến người dân dễ mắc bệnh Crohn hơn. Ông cho biết: “Chúng tôi đã quan sát nhiều nghiên cứu cho thấy, khi nền kinh tế của một quốc gia phát triển, tỷ lệ mắc bệnh Crohn cũng tăng theo.” Điều này cho thấy một mối liên hệ giữa văn hóa phương Tây và lối sống, trong đó thực phẩm chế biến và thực phẩm chế biến siêu tinh chế đóng vai trò quan trọng.

Mặc dù mối liên hệ giữa việc tiêu thụ thực phẩm chế biến siêu tinh chế và nguy cơ mắc bệnh Crohn là rõ ràng, nhưng các nhà khoa học cũng cho biết rằng sự liên kết này với bệnh viêm loét đại tràng lại yếu hơn hoặc thậm chí không tồn tại.

Cơ chế tác động của thực phẩm chế biến siêu tinh chế

Nghiên cứu còn chỉ ra cách thức mà thực phẩm chế biến siêu tinh chế ảnh hưởng đến cơ thể, có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh Crohn. Các phát hiện cho thấy việc tiêu thụ thực phẩm chế biến siêu tinh chế cao liên quan đến tình trạng rối loạn vi khuẩn đường ruột, tức là sự thiếu đa dạng và gia tăng vi khuẩn gây viêm, từ đó gây ra sự kích hoạt miễn dịch và viêm nhiễm.

Bà Monique Richard, một chuyên gia dinh dưỡng, cho biết rằng tiêu thụ thực phẩm chế biến siêu tinh chế có thể dẫn đến sự giảm sút của các vi khuẩn có lợi, tổn thương niêm mạc ruột và gia tăng các tín hiệu gây viêm, tất cả đều là những triệu chứng và cơ chế quan trọng trong IBD và bệnh Crohn. Bà cũng nhấn mạnh rằng những người có chế độ ăn uống giàu thực phẩm chế biến siêu tinh chế thường gặp phải tình trạng triệu chứng bệnh nặng hơn hoặc có nguy cơ cao hơn trong việc phát triển IBD và các bệnh lý tiêu hóa khác.

Hướng dẫn giảm thiểu thực phẩm chế biến siêu tinh chế

Đối với những độc giả muốn giảm thiểu thực phẩm chế biến siêu tinh chế trong chế độ ăn uống, bà Richard đã đưa ra một số mẹo. Bà nhấn mạnh rằng mỗi người đều có những yếu tố khác nhau như di truyền, văn hóa, căng thẳng, thuốc men và các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, có một số hướng dẫn chung mà mọi người có thể theo dõi để tối ưu hóa sức khỏe.

Một số mẹo để giảm lượng thực phẩm chế biến siêu tinh chế bao gồm:

– Xây dựng bữa ăn xung quanh các thực phẩm cơ bản như đậu và đậu lăng để tăng cường chất xơ và nuôi dưỡng vi khuẩn đường ruột.
– Chọn ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt hoặc yến mạch, hoặc các loại tinh bột có lợi như khoai tây.
– Mua thực phẩm ở khu vực bán buôn để thử nghiệm các loại ngũ cốc hoặc đậu mới mà không cần mua cả gói lớn.
– Ăn nhiều loại trái cây và rau củ với nhiều màu sắc để hỗ trợ sản xuất các axit béo chuỗi ngắn, nuôi dưỡng niêm mạc ruột.
– Sử dụng nồi nấu chậm hoặc nồi cơm điện để chế biến thực phẩm và protein nạc một cách hiệu quả.

Bà Richard cũng nhấn mạnh rằng không cần phải thực hiện một sự thay đổi hoàn toàn. Những thay đổi nhỏ cũng có thể tạo nên sự khác biệt lớn trong việc hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và giảm thiểu các yếu tố gây viêm.

Kết luận

Bài viết này đã cung cấp những thông tin quan trọng về mối liên hệ giữa chế độ ăn uống giàu thực phẩm chế biến sẵn và nguy cơ mắc bệnh Crohn, một loại bệnh viêm ruột ngày càng gia tăng tại Việt Nam. Việc hiểu rõ tác động của thực phẩm chế biến sẵn đối với sức khỏe tiêu hóa không chỉ giúp người dân có ý thức hơn trong việc lựa chọn thực phẩm mà còn hỗ trợ các bác sĩ trong việc tư vấn cho bệnh nhân.

Ở Việt Nam, nơi mà thói quen ăn uống truyền thống đang dần bị thay thế bởi thực phẩm nhanh và chế biến sẵn, việc chú trọng đến dinh dưỡng là rất cần thiết. Chính vì vậy, việc khuyến khích người dân tìm hiểu về chế độ ăn lành mạnh, bao gồm việc giảm thiểu thực phẩm chế biến sẵn và tăng cường tiêu thụ thực phẩm tươi sống, sẽ góp phần quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh mãn tính, trong đó có bệnh Crohn.

Hy vọng rằng thông tin từ bài viết sẽ được lan tỏa rộng rãi, giúp nâng cao nhận thức của mọi người về tầm quan trọng của dinh dưỡng đối với sức khỏe, từ đó xây dựng một xã hội khỏe mạnh hơn.

Hỏi đáp về nội dung bài này

Câu hỏi 1: Thực phẩm chế biến sẵn ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe đường tiêu hóa?

Thực phẩm chế biến sẵn có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe đường tiêu hóa, bao gồm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm ruột (IBD) như bệnh Crohn. Nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn liên quan đến sự mất cân bằng trong hệ vi khuẩn đường ruột và tăng cường viêm, điều này có thể dẫn đến các triệu chứng và vấn đề liên quan đến IBD.

Câu hỏi 2: Ai là những người có nguy cơ cao mắc bệnh Crohn liên quan đến chế độ ăn uống?

Các nghiên cứu chỉ ra rằng những người tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn cao thường có nguy cơ mắc bệnh Crohn cao hơn. Điều này có thể liên quan đến lối sống bận rộn và căng thẳng, dẫn đến chế độ ăn uống không lành mạnh hơn, bao gồm việc tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn.

Câu hỏi 3: Có những biện pháp nào để giảm thiểu tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn?

Có một số biện pháp để giảm thiểu tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, bao gồm: xây dựng bữa ăn từ các thực phẩm cơ bản như đậu và ngũ cốc nguyên hạt, lựa chọn trái cây và rau củ đa dạng, và sử dụng các thiết bị nấu ăn như nồi chậm hoặc nồi cơm điện để chế biến thực phẩm tươi ngon hơn.

Câu hỏi 4: Tại sao chế độ ăn uống lành mạnh lại quan trọng đối với bệnh nhân mắc IBD?

Chế độ ăn uống lành mạnh rất quan trọng cho bệnh nhân mắc IBD vì nó có thể giúp kiểm soát các triệu chứng và giảm nguy cơ phát triển bệnh. Thực phẩm giàu chất xơ và dinh dưỡng hỗ trợ sự phát triển của vi khuẩn có lợi trong đường ruột, từ đó cải thiện sức khỏe tiêu hóa tổng thể.

Câu hỏi 5: Làm thế nào để biết được thực phẩm nào là chế biến sẵn?

Thực phẩm chế biến sẵn thường có chứa nhiều chất phụ gia như phẩm màu, chất bảo quản, và có hàm lượng đường, muối, và chất béo bão hòa cao. Để nhận biết, người tiêu dùng nên đọc kỹ nhãn mác sản phẩm và lựa chọn thực phẩm có thành phần tự nhiên, ít qua chế biến hơn.

Nguồn thông tin được tham khảo từ trang web: medicalnewstoday, Ultra-processed foods linked to higher risk
Nội dung được biên tập, sáng tạo thêm bởi: Ban biên tập Y khoa
Vui lòng không reup bài khi chưa được cho phép!