Thuốc chống co giật giúp giảm tích tụ amyloid trong não

Nghiên cứu mới cho thấy thuốc chống co giật levetiracetam có thể làm chậm tiến triển của bệnh Alzheimer bằng cách giảm sự tích tụ protein amyloid-beta trong não.

Nghiên cứu mới về tác dụng của thuốc chống co giật với bệnh Alzheimer

Một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng một loại thuốc chống co giật đã có mặt trên thị trường hàng thập kỷ có thể giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh Alzheimer. Nghiên cứu này không chỉ sử dụng các mô hình động vật mà còn bao gồm các tế bào thần kinh của con người và não bộ của những người có nguy cơ cao phát triển bệnh Alzheimer. Cụ thể, thuốc này đã giúp giảm sự tích tụ của các protein liên quan đến Alzheimer trong các tế bào thần kinh.

Nghiên cứu này, được công bố trên tạp chí *Science Translational Medicine*, đã điều tra khả năng của levetiracetam, một loại thuốc chống co giật, trong việc tạo ra các liệu pháp điều trị mới cho bệnh Alzheimer. Các nhà nghiên cứu đã thực hiện một cuộc điều tra ba mũi nhọn và phát hiện rằng levetiracetam có thể ngăn chặn sự tích tụ của các protein amyloid-beta lỗi trong một mô hình động vật. Họ cũng nhận thấy rằng khi loại thuốc này được cho vào chuột đã được thiết kế để phát triển sự tích tụ amyloid, số lượng synapse bị ảnh hưởng đã giảm đi.

Mặc dù còn nhiều nghiên cứu cần thực hiện trước khi thuốc có thể được sử dụng rộng rãi cho bệnh nhân, nhưng các tác giả của nghiên cứu này rất lạc quan về cơ chế hoạt động của thuốc. Với dự đoán số lượng người mắc bệnh Alzheimer tại Hoa Kỳ sẽ tăng lên 14 triệu vào năm 2060 và chưa có thuốc nào hiệu quả được phát triển, công trình nghiên cứu này sẽ tiếp tục được theo dõi.

Cơ chế hoạt động của levetiracetam trong bệnh Alzheimer

Khi một tế bào thần kinh gửi tín hiệu đến tế bào thần kinh khác, tín hiệu phải vượt qua khoảng trống giữa chúng, được gọi là synapse. Khi tín hiệu điện đạt đến đầu của tế bào thần kinh đầu tiên (gọi là đầu synaptic trước), các neurotransmitter sẽ được giải phóng và đi qua synapse trong các bào quan bao bọc. Khi các bào quan này đến tế bào thần kinh thứ hai (gọi là đầu synaptic sau), chúng sẽ kích hoạt các thụ thể, và tín hiệu điện tiếp tục được truyền đi.

Levetiracetam dường như hoạt động bằng cách gắn vào các thụ thể trên các bào quan synaptic tại đầu synaptic trước, ảnh hưởng đến lượng neurotransmitter được giải phóng. Điều này giúp làm dịu các tế bào thần kinh hoạt động quá mức, nguyên nhân gây ra cơn co giật. Vậy điều này có liên quan gì đến bệnh Alzheimer? Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng các vùng synaptic trước rất quan trọng trong việc hình thành amyloid-beta, một protein liên quan đến bệnh Alzheimer.

Vì lý do này, đã có nhiều nghiên cứu về levetiracetam và khả năng cải thiện tình trạng suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) và bệnh Alzheimer. Các nghiên cứu hiện tại đã cho thấy một số kết quả khả quan, và tổng thể, thuốc này dường như có thể cải thiện chức năng nhận thức ở những người mắc MCI và Alzheimer.

Tiềm năng và thách thức của levetiracetam trong điều trị Alzheimer

Tuy nhiên, cơ chế chính xác mà levetiracetam giảm sự tích tụ amyloid-beta vẫn chưa được làm rõ. Nghiên cứu mới đã đi sâu vào các cơ chế mà levetiracetam có thể hoạt động. Một số loại thuốc khác được thiết kế nhằm giải quyết các tích tụ protein liên quan đến Alzheimer có thể loại bỏ các protein đã tích tụ, nhưng lại không mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân.

Các tác giả hy vọng rằng bằng cách ngăn chặn sự tích tụ, thay vì chỉ loại bỏ những tích tụ hiện có, các loại thuốc dựa trên levetiracetam có thể tạo ra sự khác biệt lớn hơn trong tiến trình bệnh. Các nhà khoa học đã hiểu rằng protein tiền thân amyloid (APP) là một phần của vấn đề trong sự phát triển của bệnh Alzheimer. Nếu APP được xử lý sai, nó sẽ tạo ra các dạng beta-amyloid bị lỗi.

Nghiên cứu mới cho thấy cách thức vận chuyển của APP cũng quyết định xem một tế bào thần kinh có hình thành protein bị lỗi hay không. Các bào quan synaptic được tái chế tại bề mặt tế bào thần kinh để có thể sử dụng lại. Các nhà khoa học phát hiện rằng levetiracetam làm chậm quá trình tái chế này, giữ APP ở bề mặt tế bào lâu hơn, ngăn nó đi vào con đường hóa học để trở thành protein bị lỗi và độc hại.

Định hướng nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Mặc dù cơ chế có thể giúp các nhà khoa học thiết kế thuốc hữu ích cho chứng mất trí nhớ, hiện tại nó chưa phải là câu trả lời mà chúng ta đang tìm kiếm. Theo Savas, để thuốc có hiệu quả, nó cần được sử dụng “rất, rất sớm”, trước khi có bất kỳ dấu hiệu tâm lý hoặc thần kinh nào.

Họ cần phải sử dụng thuốc này từ rất sớm để tránh những thay đổi không thể đảo ngược trong não bộ. Đối với công việc trong tương lai, Savas dự định sẽ tập trung vào những nhóm người có nguy cơ cao phát triển bệnh Alzheimer, chẳng hạn như những người mắc hội chứng Down, vì họ có thể hưởng lợi từ việc sử dụng levetiracetam từ những năm thanh thiếu niên.

Một thách thức khác là thuốc này phân hủy nhanh chóng trong cơ thể, vì vậy Savas và các đồng nghiệp của ông đang có kế hoạch thiết kế các loại thuốc tương tự nhưng tồn tại lâu hơn. Thông qua công việc này, họ cũng xem xét dữ liệu hiện có về việc sử dụng levetiracetam. Vì thuốc đã được FDA phê duyệt từ hàng thập kỷ, có nhiều nghiên cứu về độ an toàn và hiệu quả của nó.

Điều thú vị là họ đã phát hiện rằng những bệnh nhân Alzheimer được kê đơn levetiracetam có sự suy giảm nhận thức chậm hơn so với những người sử dụng các loại thuốc chống co giật khác. Mặc dù mức độ thay đổi là nhỏ, nhưng phân tích này hỗ trợ tác dụng tích cực của levetiracetam trong việc làm chậm sự tiến triển của bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, cần nhiều nghiên cứu hơn để xác nhận những phát hiện này.

Kết luận

Bài viết này mang lại một cái nhìn đầy hứa hẹn về việc sử dụng thuốc levetiracetam, một loại thuốc chống co giật đã tồn tại hàng thập kỷ, trong việc phòng ngừa và làm chậm tiến triển của bệnh Alzheimer. Với sự gia tăng đáng kể số người mắc bệnh Alzheimer trong tương lai, nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với khoa học mà còn có tác động sâu rộng đến y tế và sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam.

Việc hiểu rõ cơ chế hoạt động của levetiracetam có thể mở ra hướng đi mới trong điều trị bệnh Alzheimer, đặc biệt khi mà hiện tại chưa có thuốc nào thực sự hiệu quả trong việc ngăn ngừa hoặc điều trị căn bệnh này. Với tỷ lệ người cao tuổi ngày càng gia tăng tại Việt Nam, việc áp dụng các phương pháp điều trị mới dựa trên nghiên cứu này có thể giúp giảm thiểu gánh nặng cho hệ thống y tế và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

Hy vọng rằng, các nhà nghiên cứu và các cơ sở y tế tại Việt Nam sẽ chú trọng đến việc theo dõi và áp dụng những phát hiện mới này, từ đó mang lại cơ hội tốt hơn cho những bệnh nhân có nguy cơ mắc Alzheimer trong tương lai.

Hỏi đáp về nội dung bài này

Câu hỏi 1: Thuốc levetiracetam có thể giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh Alzheimer không?

Một nghiên cứu mới cho thấy rằng thuốc levetiracetam có thể giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh Alzheimer bằng cách giảm sự tích tụ của các protein liên quan đến Alzheimer trong các tế bào thần kinh.

Câu hỏi 2: Nghiên cứu nào đã được thực hiện để kiểm tra hiệu quả của levetiracetam trong việc ngăn ngừa bệnh Alzheimer?

Nghiên cứu đã sử dụng mô hình động vật, tế bào thần kinh của con người và não của những người có nguy cơ cao phát triển bệnh Alzheimer để kiểm tra hiệu quả của levetiracetam.

Câu hỏi 3: Cơ chế hoạt động của levetiracetam trong việc ngăn chặn sự tích tụ amyloid-beta ra sao?

Levetiracetam hoạt động bằng cách gắn vào các thụ thể trên các túi synaptic tại đầu cuối trước synapse, điều chỉnh lượng chất dẫn truyền thần kinh được giải phóng và từ đó giúp làm dịu các tế bào thần kinh hoạt động quá mức.

Câu hỏi 4: Tại sao việc ngăn chặn sự tích tụ amyloid-beta lại quan trọng hơn là làm sạch chúng?

Các loại thuốc đã được thiết kế để làm sạch các protein tích tụ liên quan đến Alzheimer thường không mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân. Do đó, việc ngăn chặn sự tích tụ có thể giúp cải thiện sự tiến triển của bệnh tốt hơn.

Câu hỏi 5: Ai có thể hưởng lợi từ việc sử dụng levetiracetam trong tương lai?

Các nhà nghiên cứu đề xuất rằng những người có nguy cơ cao phát triển bệnh Alzheimer, chẳng hạn như những người mắc hội chứng Down, có thể hưởng lợi từ việc sử dụng levetiracetam, đặc biệt nếu được bắt đầu từ những năm tuổi teen.

Nguồn thông tin được tham khảo từ trang web: medicalnewstoday, Anti-seizure drug helps reduce amyloid buildup in brain
Nội dung được biên tập, sáng tạo thêm bởi: Ban biên tập Y khoa
Vui lòng không reup bài khi chưa được cho phép!