Home / Dự án / Diễn đàn Bác sĩ trẻ Việt Nam / [XÉT NGHIỆM] Làm sao biết bạch cầu tăng là do viêm/nhiễm?

[XÉT NGHIỆM] Làm sao biết bạch cầu tăng là do viêm/nhiễm?

LÀM SAO BIẾT BẠCH CẦU TĂNG LÀ DO VIÊM/ NHIỄM?

Bs. Phan Trúc

Cảm ơn từ Bs Hoàng (Hoàng Endo), khoa GMHS – BV Đà Nẵng:
hậu phẫu giờ thứ 24, (như hình) với bạch cầu tổng là 50.1 K/uL ưu thế Neutrophil (38.5 K/uL); Basophil và Eosinophil bằng 0; Procalcitonin > 100ng/mL.
Bạch cầu tăng thường là chỉ dấu của (dù rất không đặc hiệu), không ai băn khoăn gì cho tới khi nó tăng lên mức quá cao như trong trường hợp này. Khi bạch cầu tăng từ 50-100 K/uL, thì cần phải phân biệt tăng bạch cầu do viêm nhiễm [gọi là phản ứng giả leukemia – leukemoid reaction] và bệnh lý huyết học ác tính [cụ thể là bạch cầu cấp/ hay trắng theo cách gọi dân gian].
Có 4 chỉ điểm giúp nhận định một ca tăng bạch cầu là do viêm nhiễm hay không:
(1) Bối cảnh : chắc chắn là yếu tố nhất, nếu không có nguy cơ gì của viêm/nhiễm mà vào viện với bạch cầu cao như vậy, ưu tiên thuộc nhóm thứ 2. Tuy nhiên, cần nhớ rằng, đối với leukemoid reaction, chỉ có một vài nhóm nguyên nhân có thể gây ra được, nên cần đối chiếu lại xem có phù hợp không nhé (tham khảo tại: https://en.wikipedia.org/wiki/Leukemoid_reaction). Và chúng ta còn các thông tin khác để phân biệt nữa.
(2) Số lượng tuyệt đối basophil (+/-eosinophil, kém đặc hiệu hơn): đây thật sự là một chỉ số ít người để ý nhưng lại rất có giá trị. Lý thuyết ở đây là: bình thường, trữ lượng của basophil (và eosinophil) trong rất thấp, đồng thời dự trữ trong tuỷ cũng không có, ngược lại, neutrophil vốn dĩ đã chiếm ưu thế, nó còn được dự trữ ở hai nguồn của phần bám mạch (phần này huy động nhanh nhất khi xảy ra stress/ / ,…) và trong tuỷ . Chính vì vậy, khi có một viêm nhiễm xảy ra, basophil/ eosinophil nhanh chóng huy động đến ổ viêm, và làm cho số lượng của chúng sụt giảm về 0; trái ngược với neutrophil lại tăng lên rõ từ các nguồn dự trữ. Phải đến giai đoạn sau khi tuỷ bắt đầu tổng hợp bổ sung thì các dòng tế bào mới có “quân cứu viện”. Như vậy nếu basophil (eosinophil) tiến về 0, trong khi bạch cầu lại tăng cao thì nghĩ nhiều hơn đến một phản ứng viêm (nhiễm) hơn là bạch cầu cấp.
(3) Hai chỉ dấu còn lại đòi hỏi phải làm và đọc phết ngoại biên (gần như các bệnh viện đều làm được). Kết quả phết sẽ thấy hiện diện các tế bào giai đoạn đầu của dòng bạch cầu (myelocyte/ metamyelocyte/ band cell,…); tuy nhiên, nếu là một phản ứng viêm nhiễm thì nó sẽ tuân thủ nguyên tắc: (xin xem video để hiểu: https://www.youtube.com/watch?v=leLOUd4ntME)
a. Không có khoảng trống bạch cầu
b. Tuân theo sơ đồ hình tháp của sự tạo : giai đoạn non số lượng ít nhất, giai đoạn trưởng thành số lượng nhiều hơn
(4) Cũng trên phết , chúng ta nhuộm alkaline phosphatase và chấm điểm LAP score; do tính chất bắt màu nhuộm của bạch cầu sinh lý và bạch cầu ác tính; chúng ta sẽ dựa trên tổng điểm LAP score để phân biệt (bình thường khoảng 13-130); Tiếc là ít phòng LAB ở chúng ta thực hiện này.
Tổng hợp những thông tin trên, nghĩ nhiều ở trên là phản ứng giả lekemia; rất may, sáng nay (giờ 48), bạch cầu đã giảm xuống 40 K/uL và procalcitonin đã giảm.
Gác bút, chuẩn bị đón tết thôi nào!

Giới thiệu Diễn đàn Bác sĩ trẻ Việt Nam

Avatar
Y khoa không phải là một nghệ thuật, Y khoa là một khoa học thật sự, một khoa học vô cùng phức tạp đòi hỏi người hành nghề y phải khéo léo vận dụng kiến thức để không bỏ qua cơ hội cứu chữa người bệnh. Nếu mỗi người y khoa Việt Nam góp lên một tiếng nói, liên kết lại, chúng ta có thể thay đổi căn bản giáo dục Y khoa nước nhà. Hãy tham gia với chúng tôi tại: https://www.facebook.com/groups/diendanbacsitrevietnam

Check Also

[GUIDELINES] Tác động của thở tự nhiên khi thở máy trong hội chứng suy hô hấp cấp

Tác động của thở tự nhiên khi thở máy trong hội chứng suy hô hấp …

Y Khoa - YKHOA.ORG