Áp lực và Quyết định Sinh – Tử trong Cấp Cứu Y Khoa

Ngày đăng: 07/01/2026
Tác giả: Huỳnh Quốc Thái

Chuyên mục: Y khoa – Cấp cứu & Hồi sức

Meta Description (SEO):
Bài viết phân tích áp lực trong phòng cấp cứu y khoa và bản chất của những quyết định sinh – tử mà bác sĩ phải đối mặt, từ khía cạnh chuyên môn, đạo đức đến tác động tâm lý đối với nhân viên y tế.

1. Giới thiệu

Phòng cấp cứu là nơi quyết định sự sống còn của bệnh nhân trong những tình huống khẩn cấp nhất. Ở môi trường này, bác sĩ thường phải đưa ra quyết định trong tích tắc, với thông tin hạn chế, áp lực cao và không có cơ hội sửa sai – điều khiến nghề cấp cứu trở nên căng thẳng về cả chuyên môn lẫn tinh thần

2. Phòng cấp cứu – Môi trường không sai sót

Trong y khoa, lý thuyết “giờ vàng” thể hiện tầm quan trọng của thời gian trong cấp cứu: vài phút chậm trễ có thể khiến bệnh nhân mất cơ hội hồi phục. Một quyết định sai lầm trong giờ đầu tiên có thể dẫn tới biến chứng nặng hoặc tử vong – điều không được phép xảy ra trong môi trường này.

Ở cấp độ hệ thống, phòng cấp cứu là “ranh giới mong manh” giữa sự sống và cái chết, đòi hỏi bác sĩ phải bình tĩnh phân tích, cân nhắc và hành động ngay lập tức.

3. Quyết định sinh – tử trong thực tế

Trong nhiều trường hợp, các bác sĩ phải đưa ra lựa chọn không hoàn hảo nhưng là phương án ít thiệt hại nhất.

    3.1 Quyết định hồi sức tim phổi (CPR): Khi dừng lại cũng là một lựa chọn

Trong cấp cứu, một trong những quyết định khó khăn nhất đối với bác sĩ là quyết định có tiếp tục hồi sức tim phổi (CPR) hay không. Không phải mọi trường hợp ngừng tuần hoàn đều có khả năng hồi phục, đặc biệt ở những bệnh nhân lớn tuổi, đa bệnh nền hoặc tổn thương não không hồi phục.

Việc tiếp tục CPR kéo dài có thể duy trì nhịp tim tạm thời, nhưng đồng thời làm tăng nguy cơ tổn thương não nặng, gãy xương sườn, xuất huyết nội và kéo dài tình trạng sống thực vật. Trong những tình huống này, bác sĩ phải cân nhắc giữa kéo dài sự sống sinh học và chất lượng sống thực sự của bệnh nhân.

Quyết định dừng hồi sức không đồng nghĩa với bỏ mặc, mà là một lựa chọn y khoa dựa trên tiên lượng, nguyên tắc không gây hại (non-maleficence) và tôn trọng nhân phẩm người bệnh. Đây là ví dụ điển hình cho thấy trong cấp cứu, không phải lúc nào “làm nhiều hơn” cũng là “làm đúng hơn”.

 tham khảo tài liệu Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (American Heart Association) ban hành năm 2020 . 

      3.2 Phân loại bệnh nhân triage trong đại dịch

Trong đại dịch COVID-19, các bệnh viện phải thực hiện hệ thống triage để phân loại bệnh nhân theo mức ưu tiên cấp cứu khi tài nguyên hạn chế. Việc này đòi hỏi đội ngũ y tế phải liên tục cân đối và đánh giá, nhằm tối đa hóa cơ hội sống cho nhiều người nhất – một thách thức cả về chuyên môn lẫn đạo đức.

( Tài liệu được tham khảo từ quy trình  nhiều tổ chức y tế lớn ” như WHO, CDC, Bộ Y tế các nước ”  năm 2020 )

4. Áp lực tâm lý của nhân viên y tế

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy nhân viên làm việc trong khoa cấp cứu và hồi sức tích cực có nguy cơ kiệt sức nghề nghiệp (burnout) cao hơn so với các chuyên khoa khác. Tại Việt Nam, sau các giai đoạn dịch bệnh căng thẳng, bác sĩ và điều dưỡng thường đối mặt với:

• Rối loạn giấc ngủ
• Căng thẳng kéo dài
• Ám ảnh sau các ca không cứu kịp

Tuy vậy, những tác động này thường không được nhìn nhận rộng rãi vì tiêu chuẩn nghề nghiệp buộc họ phải giữ bình tĩnh trước bệnh nhân và người nhà.

5. Y khoa – Nơi đạo đức song hành với chuyên môn

Trong cấp cứu, bác sĩ không chỉ dựa vào kiến thức kỹ thuật mà còn phải đối diện với các quyết định mang tính đạo đức sâu sắc:

• Ai sẽ được ưu tiên cấp cứu trước?
• Mức độ can thiệp nào là phù hợp?
• Rủi ro đến đâu là chấp nhận được?

Chính vì vậy, trong đào tạo y khoa, giáo dục đạo đức luôn được đặt song song với kiến thức lâm sàng, giúp bác sĩ đưa ra quyết định không chỉ đúng chuyên môn mà còn hợp đạo đức trong những tình huống khó khăn nhất.

6. Kết luận

Áp lực trong phòng cấp cứu không đơn thuần là thử thách chuyên môn mà còn là bài toán về giá trị đạo đức và con người. Mỗi quyết định – dù đúng – vẫn mang theo trách nhiệm to lớn. Hiểu đúng về áp lực trong y khoa giúp chúng ta đánh giá công bằng hơn nỗ lực của những người đang làm việc ở ranh giới sinh – tử hàng ngày.

7. Tài liệu tham khảo

• Aacharya RP, Gastmans C, Denier Y. Emergency department triage: an ethical analysis. BMC Emergency Medicine. 2011;11:16.
  · Yadav S, Rawal G, Jeyaraman M. Decision Fatigue in Emergency Medicine: An Exploration of Its Validity. Cureus. 2023;15(12):e51267.
  ·  Triage decision-making and its relationship with burnout among nurses in Iranian emergency departments. International Emergency Nursing. 2025;81:101643.
• Cố vấn ( Bác Sĩ Nguyễn Hữu Tài ; Bác Sĩ Đức Hải ;