Xét nghiệm máu có thể đoán trước nguy cơ bệnh đến 25 năm trước triệu chứng

Khả năng dự đoán nguy cơ bệnh Alzheimer từ xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu định lượng protein p-tau217, một loại protein liên quan đến sự thay đổi trong não do bệnh Alzheimer, có thể giúp dự đoán nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ ở phụ nữ lớn tuổi lên tới 25 năm trước khi các triệu chứng xuất hiện. Nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí JAMA Network Open.

Theo Ian McDonough, PhD, giáo sư tại Đại học Bang New York Binghamton, người không tham gia nghiên cứu, cho biết: “Nghiên cứu này cho thấy p-tau217 có khả năng dự đoán tốt nhưng không hoàn hảo về nguy cơ mất trí nhớ hoặc suy giảm nhận thức nhẹ (MCI).”

Ông cũng nhấn mạnh rằng việc xác định nguy cơ sớm trong cuộc sống có thể giúp mọi người thay đổi lối sống để giảm thiểu nguy cơ phát triển bệnh mất trí nhớ sau này, như cải thiện giấc ngủ, giảm stress, tập thể dục nhiều hơn và tham gia vào các hoạt động xã hội.

Biomarker p-tau217 và mối liên hệ với nguy cơ mất trí nhớ

Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng các yếu tố như tuổi tác, chủng tộc và di truyền có thể ảnh hưởng đến mối liên hệ giữa mức p-tau217 và nguy cơ mắc bệnh. Khám phá này giúp mở rộng hiểu biết về sự liên quan giữa p-tau217 và nguy cơ mất trí nhớ trong các điều kiện thực tế, không chỉ trong các thử nghiệm lâm sàng.

Chẩn đoán bệnh Alzheimer thường dựa vào việc đánh giá chức năng nhận thức và tâm lý, sau đó là kiểm tra những thay đổi cấu trúc trong não và ngày càng nhiều hơn là đo lường các biomarker của bệnh Alzheimer. Các dấu hiệu chính của bệnh Alzheimer bao gồm sự tích tụ bất thường của protein beta-amyloid và tau trong não.

Ưu điểm của biomarker từ máu

Trước đây, các biomarker của bệnh Alzheimer chủ yếu được đánh giá thông qua các xét nghiệm hình ảnh não hoặc đo lường sự thay đổi trong dịch não tủy. Tuy nhiên, những phương pháp này khá tốn kém và xâm lấn. Biomarker từ máu đang nổi lên như một giải pháp thay thế hứa hẹn, hiệu quả về chi phí và ít xâm lấn hơn.

Các biomarker này có thể chỉ ra sự lắng đọng của các mảng amyloid-beta và các tangle tau trong não trước khi xuất hiện các triệu chứng lâm sàng. Do đó, chúng có thể giúp đánh giá nguy cơ suy giảm nhận thức trong tương lai và tạo điều kiện cho việc can thiệp trước khi triệu chứng xuất hiện.

Khám phá mới về p-tau217

p-tau217 là một trong những biomarker mới nhất đã nổi lên như một trong những chỉ số chính xác nhất cho bệnh Alzheimer. Mức p-tau217 trong máu có thể phản ánh chính xác mức độ tích tụ của amyloid-beta và tau trong não, đồng thời theo dõi sự suy giảm nhận thức do bệnh Alzheimer.

Mặc dù có nhiều dữ liệu về độ chính xác của p-tau217 từ các thử nghiệm lâm sàng, nhưng vẫn cần thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về hiệu suất của biomarker này trong cộng đồng. Một số nghiên cứu đã được thực hiện để tìm hiểu mối liên hệ giữa p-tau217 và nguy cơ mắc chứng suy giảm nhận thức nhẹ (MCI), một dấu hiệu ban đầu của bệnh mất trí nhớ.

Nghiên cứu trên phụ nữ lớn tuổi

Nghiên cứu hiện tại đã khảo sát mối liên hệ giữa mức p-tau217 và nguy cơ phát triển MCI hoặc chứng mất trí nhớ trong khoảng thời gian theo dõi lên tới 25 năm tại những phụ nữ tham gia Women’s Health Initiative Memory Study (WHIMS).

Nghiên cứu này bao gồm 2.766 phụ nữ từ 65 đến 79 tuổi, trong đó có 1.311 người phát triển MCI hoặc chứng mất trí nhớ trong thời gian theo dõi. Kết quả cho thấy, những người có mức p-tau217 cao hơn ở giai đoạn đầu có khả năng phát triển chứng mất trí nhớ cao hơn.

Ảnh hưởng của yếu tố di truyền và độ tuổi

Các yếu tố như tuổi tác và di truyền cũng có tác động đến mức độ rủi ro. Nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa p-tau217 và nguy cơ mất trí nhớ mạnh hơn ở những người trên 70 tuổi và ở những phụ nữ mang biến thể gen APOE ε4, biến thể này có liên quan đến việc tăng nguy cơ bệnh Alzheimer.

Dù người Mỹ gốc Phi có nguy cơ cao hơn về chứng mất trí nhớ, nhưng nghiên cứu cho thấy phụ nữ da trắng có mức p-tau217 cao hơn lại có nguy cơ phát triển MCI hoặc chứng mất trí nhớ nhiều hơn so với phụ nữ gốc Phi. Sự kết hợp giữa mức p-tau217 và tuổi tác dự đoán nguy cơ MCI hoặc chứng mất trí nhớ tốt hơn so với chỉ số p-tau217 đơn thuần.

Khó khăn trong việc áp dụng biomarker vào thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng biomarker từ máu không thể áp dụng cho tất cả mọi người. Cần phải xác định rõ các nhóm người cao tuổi mà biomarker này có thể dự đoán chính xác hơn, đồng thời cần lưu ý rằng không phải mọi người có mức biomarker cao đều sẽ phát triển bệnh Alzheimer trong suốt cuộc đời.

Hơn nữa, vẫn còn nhiều thách thức trong việc tích hợp các biomarker từ máu vào thực tiễn lâm sàng, bao gồm việc giải thích kết quả và tiêu chuẩn hóa các quy trình.