[Miễn dịch] Làm thế nào mà những lính canh của hệ miễn dịch nhận diện được giặc ngoại xâm!

LÀM THẾ NÀO MÀ NHỮNG LÍNH CANH CỦA HỆ NHẬN DIỆN ĐƯỢC GIẶC NGOẠI XÂM?

Bs Thành Minh Khánh

Trước khi các của hệ như đại thực bào có thể thực hiện nhiệm vụ của nó thì việc đầu tiên là phải làm là nhận diện được có sự xâm nhập bất hợp pháp nào hay không? Nhưng làm thế nào mà hệ có thể làm điều đó?

1. PRR

Câu trả lời là các của hệ được trang bị hệ thống các receptor nhận diện mô hình (pattern-recognition receptor, PRR). Các PRR này được thiết kế để nhận diện các “tín hiệu đến từ cuộc tấn công của . Có hơn 20 loại PRR khác nhau, được biểu hiện ở các loại khác nhau. Một khi các PRR phát hiện ra kẻ xâm lược, các chiến binh như đại thực bào được hoạt hóa, và các cytokine được tạo ra để báo động và hoạt hóa các khác.
PRR gồm 2 nhóm:
(1) PRR ở trên bề mặt , nổi tiếng nhất là Toll-like receptors (TLRs), và calcium-dependent (C-type) lectin receptors (CLRs).
(2) PRR ở trong bào bào tương nổi tiếng nhất là Nod-like receptors (NLRs), retinoic acid inducible gene I-like helicase receptors (RLRs).
Trong đó các TLR chị trách nhiệm cho các (infectious), tự (autoinflammatory) bởi NLR và tự miễn (autoimmune) bởi TLR and NLR. CLR chịu trách nhiệm ở do nấm.

2. VẬY PRR LÀ RECEPTOR CỦA CÁC NHÓM LIGAND NÀO?

Có thể chia thành 2 nhóm:
(1) Nhóm ligand thông báo “có giặc ngoại xâm”: Một số PRR phát hiện các mô hình phân tử liên quan đến tác gây (pathogen associated molecular patterns, PAMP), bao gồm các carbohydrate, , lipid, và các nucleic acid,… rất đặc trưng với các tác gây .
Ví dụ, phân tử lipopolysaccharide (LPS) của Gram âm là một PAMP , các gây sốc , người ta hay tiêm LPS.
(2) Nhóm ligand báo động “có đồng minh bị thương”: Các PRR khác nhận diện các mô hình phân tử liên quan đến tổn thương (damage associated molecular patterns, DAMP). DAMP là các phân tử khi bình thường thì ở bên trong , nhưng khi bị giải phóng ra ngoài do bị chết (ví dụ như bị giết bởi các ,…), tổn thương, chấn thương,… Sau đó DAMP sẽ báo động hệ về thông tin “có chết”. DAMP rất vì chúng cho phép các có thể đáp ứng loại với các tác gây mà cơ thể chúng ta chưa có PRR đặc hiệu, có thể là các tác gây mà chúng ta chưa từng gặp trước đó
Advertisement
.

3. VẬY PRR CÓ ĐẶC ĐIỂM GÌ VỚI HỆ ?

2 đặc hiểm cần nhớ là:
(1) Đầu tiên, PRR nhận diện được các đặc điểm chung của các chủng loại kẻ xâm lược – không chỉ là một kẻ xâm lược duy nhất.
Ví dụ: LPS là một thành phần phổ biến của các màng của và RNA mạch đơn được tìm thấy ở nhiều . TLR4 có thể phát hiện được sự xâm nhập của (LPS ở màng) và TLR7 có thể cảnh báo các tấn công các (các mang thông tin về ở dạng RNA mạch đơn).
(2) Thứ hai, các mô hình (pattern) trong PAMP của tác gây mà PRR nhận diện cũng đồng thời là các thành phần cấu trúc của tác gây , do đó không dễ bị ảnh hưởng bởi đột biến để vô hiệu hóa sự nhận diện. Các vùng của các phân tử LPS mà TLR4 nhận diện là không thể thiếu cho cấu trúc các màng ngoài cùng của .
Ví dụ: Nếu một vô hiệu hóa sự phát hiện của TLR4 bằng cách tạo ra đột biến ở vùng các LPS này thì vô tình chúng cũng sẽ ở sẽ gặp vấn đề lớn về mặt cấu trúc. Có thể nói các tác gây sẽ lâm vào cảnh “Tránh vỏ dưa (né tránh sự phát hiện của PRR bằng đột biến), gặp vỏ dừa (trả giá bằng bất thường cấu trúc màng)”.
Advertisement

Giới thiệu Diễn đàn Bác sĩ trẻ Việt Nam

Avatar
Y khoa không phải là một nghệ thuật, Y khoa là một khoa học thật sự, một khoa học vô cùng phức tạp đòi hỏi người hành nghề y phải khéo léo vận dụng kiến thức để không bỏ qua cơ hội cứu chữa người bệnh. Nếu mỗi người y khoa Việt Nam góp lên một tiếng nói, liên kết lại, chúng ta có thể thay đổi căn bản giáo dục Y khoa nước nhà. Hãy tham gia với chúng tôi tại: https://www.facebook.com/groups/diendanbacsitrevietnam

Like page Y lâm sàng để cập nhật những thông tin và bài viết mới nhất!

Check Also

[VYPO] ASCO 2020 – Cập nhật ung thư đầu cổ

BS. Jessica Bauman 1/Liệu rằng sử dụng Cisplatin hằng tuần liều thấp có thua kém …