Xanh xao – Tím tái – Vàng da: Khi màu da lên tiếng về sức khỏe.

Không phải lúc nào cơ thể gặp vấn đề cũng biểu hiện bằng những cơn đau dữ dội hay cảm giác mệt mỏi rõ rệt. Đôi khi, chỉ một thay đổi nhỏ về màu da như trở nên xanh xao, tím tái hoặc vàng hơn bình thường cũng có thể là dấu hiệu sớm của nhiều bệnh lý tiềm ẩn. Vì thế, màu da không chỉ phản ánh vẻ bề ngoài mà còn là tấm gương cho thấy tình trạng sức khỏe bên trong cơ thể.

1/ Xanh xao:

Xanh xao là tình trạng da và niêm mạc trở nên nhợt nhạt, mất đi vẻ hồng hào tự nhiên [1]. Nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng này là thiếu máu, khi cơ thể không có đủ hồng cầu hoặc hemoglobin để vận chuyển oxy. Người bị xanh xao thường cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt, hoa mắt, tim đập nhanh và dễ hụt hơi khi vận động.

Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều bệnh lý như thiếu máu thiếu sắt, thiếu vitamin B12 hoặc folate, mất máu mạn tính do kinh nguyệt nhiều hoặc xuất huyết tiêu hóa, suy tủy xương, bệnh thalassemia hay bệnh thận mạn [1]. Nếu da ngày càng nhợt nhạt hoặc tình trạng mệt mỏi kéo dài, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.

2/ Tím tái:

Tím tái là hiện tượng da, môi, lưỡi hoặc đầu ngón tay chuyển sang màu xanh tím do thiếu oxy trong máu. Bình thường, máu giàu oxy có màu đỏ tươi, nhưng khi oxy giảm, máu trở nên sẫm màu hơn, khiến da có vẻ tím hoặc xanh.

Tím tái được chia làm 2 loại: trung ương và ngoại biên[1]. Có thể xuất hiện ở trung ương và thể hiện ở môi và lưỡi – thường liên quan đến bệnh tim hoặc phổi; hoặc ở ngoại biên như đầu ngón tay, ngón chân – thường do tuần hoàn kém hoặc lạnh.

Những bệnh lý thường gặp gây tím tái bao gồm hen phế quản nặng, COPD, viêm phổi nặng, suy hô hấp, bệnh tim bẩm sinh, suy tim, thuyên tắc phổi, ngộ độc khí CO hoặc sốc [1]. Đặc biệt, nếu thấy một người tím môi kèm khó thở, thở nhanh, lơ mơ hoặc mệt lả, đây có thể là dấu hiệu thiếu oxy nghiêm trọng và cần được cấp cứu ngay lập tức.

3/ Vàng da:

Vàng da là tình trạng da và lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng do bilirubin tăng cao trong máu – một chất được tạo ra trong quá trình phân hủy hồng cầu [2]. Bình thường, gan sẽ xử lý bilirubin và đào thải ra ngoài, nhưng khi gan bị tổn thương hoặc đường mật bị tắc nghẽn, bilirubin sẽ tích tụ và gây vàng da.

Tình trạng này thường liên quan đến các bệnh như viêm gan virus, xơ gan, ung thư gan, sỏi mật, tắc mật, viêm tụy gây chèn ép đường mật, tan máu hoặc ung thư đường mật. Người bị vàng da có thể kèm theo nước tiểu sậm màu, phân nhạt màu, ngứa da, mệt mỏi, chán ăn, sụt cân, đau hạ sườn phải hoặc sốt. Nếu vàng da kéo dài hoặc ngày càng đậm, việc đi khám sớm là rất quan trọng để tránh biến chứng nguy hiểm [2][3].

Tóm lại, xanh xao, tím tái và vàng da không chỉ là những thay đổi màu sắc đơn thuần mà còn là những dấu hiệu cảnh báo quan trọng về sức khỏe. Việc quan sát màu da kết hợp với các triệu chứng đi kèm có thể giúp phát hiện bệnh sớm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Khi thấy bản thân hoặc người thân xuất hiện những dấu hiệu này kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, đừng chủ quan, hãy đi khám để được tư vấn y khoa chính xác và kịp thời.

——

Tài liệu tham khảo:

[1] Bộ Y tế Việt Nam – Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh lý huyết học, tim phổi, gan mật
[2] Vinmec – Vàng da: nguyên nhân và dấu hiệu
[3] Mayo Clinic – Jaundice: Symptoms and causes