Hồi sức sơ sinh ngạt tại phòng sinh (phần 2)

VI. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH:

1. Nguyên tắc:

– Khai thông đường thở.

– Khởi động thở.

– Đảm bảo tuần hoàn.

– Sử dụng thuốc.

2. Các bước hồi sức:

Tất cả trẻ sơ sinh đẻ ra đều được lau khô và đánh giá tình trạng để quyết định việc hồi sức.

– Bước 1: Đặt trẻ đúng tư thế

• Đặt trẻ nằm trên một mặt phẳng.

• Kê dưới vai một cuộn khăn nhỏ để giữ đầu hơi ngửa.

– Bước 2: Làm thông đường thở:

• Lau sạch mũi, miệng. Hút dịch khi có dấu hiệu tắc nghẽn hoặc nước ối bẩn ở trẻ không khỏe.

• Hút miệng trước (ống hút không sâu quá 5cm), hút mũi sau (ống hút không quá 3cm).

– Bước 3: Hỗ trợ hô hấp: khi 1 trong 3 dấu hiệu được đánh giá là không tốt, áp dụng các phương pháp kích thích sau:

• Kích thích xúc giác:

👶Vỗ, búng vào gan bàn chân hoặc cọ xát mạnh nhanh vào lưng trẻ (không quá 2 lần). 👶Cung cấp oxy cho trẻ qua mặt nạ.

• Hô hấp nhân tạo bằng bóng và mặt nạ: khi kích thích xúc giác không thành công.

👶Mặt nạ che kín mũi và miệng trẻ.

👶Một tay giữ mặt nạ, một tay bóp bóng với tần số 40-60 lần/ phút.

👶Đảm bảo lồng ngực của trẻ phồng lên theo nhịp bóp bóng.

• Đặt ống nội khí quản khi:

👶Thông khí bằng bóng và mặt nạ không hiệu quả.

👶Cần hút dịch khí quản.

👶Thông khí áp lực dương kéo dài.

👶Thoát vị cơ hoành.

– Bước 4: Ép tim ngoài lồng ngực

• Chỉ định: sau 30 giây thông khí áp lực dương đúng kỹ thuật với oxy 100% mà nhịp tim

👶Dưới 60 lần/ phút

👶Từ 60 – 80 lần/ phút và không tăng lên.

• Vị trí ép tim: 1/3 dưới xương ức hoặc điểm xương ức dưới đường nối 2 núm vú.

• Kỹ thuật: 2 phương pháp

👶Phương pháp ngón tay cái: 2 ngón cái đặt lên vị trí ép tim, 2 bàn tay ôm lấy thân trên của trẻ, các ngón khác đỡ sau lưng trẻ.

👶Phương pháp 2 ngón tay: ngón trỏ và ngón giữa đặt lên xương ức, bàn tay kia đỡ lưng trẻ.

👶Áp lực ép: ấn sâu 1/3 chiều dầy lồng ngực

👶Tần số ép: 120 – 140 lần/ phút

👶Luôn phối hợp cùng với bóng bóp theo tỷ số 3/1 (3 lần ép tim, 1 lần bóp bóng)

👶Sau 30 giây nếu nhịp tim > 80 lần/ phút: ngừng ép tim, tiếp tục thông khí đến khi nhịp tim > 100 lần/ phút hoặc trẻ tự thở.

👶Nếu nhịp tim vẫn < 80 lần/ phút: tiếp tục ép tim, bóp bóng và dùng thuốc.

– Bước 5: Thuốc

• Epinephrine 1/10.000, liều 0,1 – 0,3 ml/kg, bơm qua ống nội khí quản hoặc đường tĩnh mạch. Có thể nhắc lại sau 3- 5 phút.

• Chỉ định: nhịp tim là 0 hoặc < 80 lần/ phút dù đã được thông khí và ép tim 30 giây.

• Bù dịch: khi nghi ngờ có giảm thể tích tuần hoàn: dung dịch NaCl 0,9% hoặc Lactate Ringer 10ml/kg cho đường tĩnh mạch tốc độ 5-10 phút.

– Theo dõi:

• Nếu có dấu hiệu khó thở hoặc da tím tái: dùng các phương pháp hô hấp hỗ trợ (CPAP, máy thở, Oxy).

• Nếu tình trạng xấu: chuyển tuyến trên.

• Nếu tình trạng trẻ ổn định, không khó thở: cho tiếp xúc da kề da với mẹ và theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn.

VII. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ:

– Tràn khí màng phổi: do thông khí không đúng kỹ thuật: cần đảm bảo bóp bóng đúng áp lực, bóng có van an toàn.

– Chấn thương hầu họng do đặt nội khí quản: người làm hồi sức phải thành thạo, động tác nhẹ nhàng. Nếu chưa đặt vào được cần rút đèn ra, thông khí bằng bóng- mặt nạ cho trẻ rồi mới đặt lại.

– Gãy xương sườn do ép tim không đúng vị trí và kỹ thuật: cần xác định đúng vị trí trên xương ức, không nhấc ngón tay ra khỏi vị trí trong suốt quá trình ép tim.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Bộ Y Tế. Hướng dẫn quy trình kỹ thuật khám chữa bệnh sản phụ khoa, trang 203-206.

2. Bệnh viện Hùng Vương, Hướng dẫn điều trị sản phụ khoa (2020) tập 1, trang 433- 437.

3. BV Đại học y Dược TP Hồ Chí Minh, Phác đồ điều trị sản phụ khoa, trang 71.