[ICU] HẠ NATRI MÁU – (PHẦN 3)

HẠ NATRI MÁU – (PHẦN 3)

SIADH: Phần 1

Tác giả: BSNT: Phi Tung Nguyen

Hôm nay mình tiếp tục viết về hạ Na máu, và viết chủ đề mà nhiều bạn đề nghị nhất ở các bài trước về hạ Na máu
Phần 1 nói về SIADH – cơ chế sinh. Cũng sẽ giải đáp câu hỏi nhiều người hay hỏi (trên fb lẫn lâm sàng) là: “Tại sao SIADH mà truyền NaCl 0.9% với Na 154mEq/l cao hơn nhiều so với Na máu của BN hiện tại mà lại làm hạ Na máu nặng thêm?”

I-SIADH

-ADH là hocmon chống bài (ADH – antidiuretic hocmon, diuretic là lợi ), cũng có tên gọi khác là vasopressin.
Tác động sinh lý của ADH: ADH giúp tái hấp thu tự do ở ống xa và ống góp của thận, nhờ vào các kênh Aquaporin để thấm , dựa trên cơ chế nồng độ thẩm thấu cao của thận.
SIADH (Syndrome inappropriate antidiuretic hormone secretion) là hội chứng tăng tiết ADH không thích hợp. Vậy như thế nào là thích hợp, như thế nào là không thích hợp?
Thích hợp: Tiết ADH để điều hòa áp lực thẩm thấu máu. Nghĩa là, khi nồng độ thẩm thấu máu cao (ví dụ tăng Na), vùng hạ đồi sẽ kích thích tiết ADH nhiều hơn, ADH tiết nhiều hơn thì thận sẽ giữ tự do nhiều hơn làm giảm nồng độ áp lực thẩm thấu máu. Đồng thời, tăng thể tích ngoại bào do của ADH cũng làm giảm tiết aldosterol (aldosterol trò giữ Na), do đó làm mất Na nhiều hơn, cũng có làm giảm áp lực thẩm thấu máu.
Không thích hợp: Tiết ADH hoàn toàn không liên quan với áp lực thẩm thấu máu, nghĩa là áp lực thẩm thấu máu dù bình thường hoặc thấp mà ADH vẫn tăng tiết làm áp lực thẩm thấu máu càng thấp hơn (gây hạ Na máu).

II-Phân loại SIADH (xem hình)

Ta có 4 type SIADH khác nhau
-Type A: Nồng độ SIADH cao và dao động không phụ thuộc vào nồng độ Na máu
-Type B: Nồng độ SIADH lúc nào cũng cao ở một nồng độ hằng định
-Type C: Mức nền của Na máu bị cơ thể nhận diện thấp hơn bình thường (tương tự cơ chế tăng điểm điều nhiệt trong sốt). Đối với nhóm BN này, cơ thể (đáp ứng của ADH) coi nồng độ Na máu bình thường khoảng 125-135mEq/l

-Type D: Nồng độ ADH vẫn bình thường.

Advertisement

III- Tác động của truyền NaCl 0.9% và NaCl 3% trong SIADH

Luôn có câu hỏi đặt ra là, nếu ta truyền NaCl 0.9% có làm tăng được Na ở SIADH hay không? (Bởi vì Na máu hạ Na là thấp, có thể chỉ 120mEq/l, trong khi Na trong NaCl lại cao, 154mEq/l).
Câu trả lời là “có”, nếu hoàn toàn không thải dịch ( không đi tiêu, không đi tiểu, không đổ mồ hôi, không thở gì hết 😊)
Vậy tại sao câu trả lời là “không”
Điểm mấu chốt ở đây là SIADH chỉ có vấn đề về “bài tiết ” do SIADH, chứ không có vấn đề về “bài tiết hòa tan”.
Các bạn có thể xem hình để biết tác động khi truyền NaCl 0.9% và NaCl 3%. Cơ thể sẽ bài tiết hoàn toàn các hòa tan truyền vào dưới dạng tiểu có áp lực thẩm thấu tiểu tương đương đang có. NaCl 0.9% có áp lực thẩm thấu cao hơn máu (308mOsm/l) nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với áp lực thẩm thấu tiểu ở SIADH (thường > 600 mOsm/l), do đó, việc truyền NaCl 0.9% chỉ khiến thận giữ lại thêm tự do làm Na máu hạ thêm.
Từ đó, ta có thể rút ra kết luận là: Nếu ta muốn tăng Na ở SIADH bằng cách , thì dịch truyền đó phải có áp lực thẩm thấu lớn hơn áp lực thẩm thấu của tiểu.

 

Advertisement

Giới thiệu Diễn đàn Bác sĩ trẻ Việt Nam

Avatar
Y khoa không phải là một nghệ thuật, Y khoa là một khoa học thật sự, một khoa học vô cùng phức tạp đòi hỏi người hành nghề y phải khéo léo vận dụng kiến thức để không bỏ qua cơ hội cứu chữa người bệnh. Nếu mỗi người y khoa Việt Nam góp lên một tiếng nói, liên kết lại, chúng ta có thể thay đổi căn bản giáo dục Y khoa nước nhà. Hãy tham gia với chúng tôi tại: https://www.facebook.com/groups/diendanbacsitrevietnam

Like page Y lâm sàng để cập nhật những thông tin và bài viết mới nhất!

Check Also

[VYPO] Swan Ganz và đặt ống thông tim bên phải

Một công cụ được sử dụng trong khoa tim mạch mà đôi khi bị mang …