Vấn đề điều trị loạn khuẩn âm đạo

​Tóm tắt: Loạn khuẩn âm đạo (Bacterial Vaginosis – BV) là hội chứng loạn khuẩn phổ biến nhất ở phụ nữ độ tuổi sinh sản. Việc điều trị không chỉ hướng tới chấm dứt triệu chứng mà còn phải dự phòng các biến chứng sản phụ khoa nghiêm trọng. Bài viết tổng hợp các nguyên tắc điều trị hiện đại dựa trên bằng chứng lâm sàng.​

1. Phân tầng đối tượng điều trị:​

Việc xác định đối tượng cần điều trị là bước quan trọng nhất để tránh lạm dụng kháng sinh nhưng vẫn đảm bảo an toàn cho bệnh nhân:

Bệnh nhân có triệu chứng: Tất cả phụ nữ có biểu hiện lâm sàng của BV (tiết dịch hôi, tiêu chuẩn Amsel dương tính) đều cần được điều trị để giảm sự khó chịu và nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng [1], [3].

​Bệnh nhân không triệu chứng: Điều trị được chỉ định bắt buộc trong hai trường hợp:​Phụ nữ chuẩn bị thực hiện các thủ thuật phụ khoa xâm lấn (như đặt dụng cụ tử cung, nạo hút thai, cắt tử cung) để giảm nguy cơ nhiễm trùng hậu phẫu [1].​

Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao (tiền sử sinh non hoặc vỡ ối sớm) nhằm cải thiện kết cục thai kỳ [1], [2].​

2. Phác đồ kháng sinh và hiệu quả lâm sàng:

Các hướng dẫn hiện nay ưu tiên sử dụng các kháng sinh tác động lên vi khuẩn kỵ khí nhưng bảo tồn được hệ khuẩn tự nhiên:

Metronidazole: Liều chuẩn 500mg uống 2 lần/ngày trong 7 ngày vẫn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu nhờ hiệu quả cao và chi phí thấp [1], [2].​

Clindamycin: Được đánh giá là có hiệu quả vượt trội hơn Metronidazole trong một số bệnh cảnh sản khoa, đặc biệt là dự phòng sinh non khi được điều trị sớm trước tuần thứ 20 của thai kỳ [1].​

Tác dụng tại chỗ: Các dạng gel bôi âm đạo (Metronidazole 0.75%) hoặc kem bôi (Clindamycin 2%) là lựa chọn thay thế hiệu quả cho những bệnh nhân không dung nạp thuốc đường uống [1], [3].

​3. Thách thức trong quản lý tái phát:​

Một trong những vấn đề nan giải nhất của BV là tỷ lệ tái phát cực cao, đạt mức 30% trong 3 tháng và lên đến 70% trong vòng 1 năm [1].

​Cơ chế Biofilm: Sự tồn tại của màng sinh học (biofilm) do Gardnerella vaginalis tạo ra bảo vệ vi khuẩn khỏi tác động của kháng sinh và hệ miễn dịch của vật chủ [1], [5].​

Mất cân bằng pH: Nếu pH âm đạo không được đưa về mức lý tưởng (< 4.5), các vi khuẩn kỵ khí sẽ nhanh chóng bùng phát trở lại ngay khi ngưng thuốc [1], [4].​

4. Vai trò của Probiotics và Liệu pháp bổ trợ

​Xu hướng hiện đại trong điều trị BV là sự kết hợp giữa “tiêu diệt” và “nuôi dưỡng”:​

Bổ sung Lactobacillus: Việc sử dụng các chế phẩm Probiotic chứa các chủng Lactobacillus đặc hiệu giúp tái thiết lập hệ vi sinh vật có lợi, làm giảm đáng kể tỷ lệ tái phát so với việc chỉ dùng kháng sinh đơn thuần [1], [6].​

Thay đổi lối sống: Bệnh nhân cần được tư vấn dừng việc thụt rửa âm đạo và sử dụng bao cao su để duy trì sự ổn định của nội môi âm đạo trong và sau quá trình điều trị [1], [2].

​5. Kết luận:​

Điều trị loạn khuẩn âm đạo cần một cái nhìn toàn diện hơn là việc chỉ kê đơn kháng sinh. Đối với các bác sĩ lâm sàng, việc nhận diện đúng đối tượng nguy cơ và kết hợp các biện pháp phục hồi hệ vi sinh là chìa khóa để quản lý bệnh thành công và bền vững.​

Tài liệu tham khảo:​

[1] Phạm, T. H., Ngô, T. B. L., Tô, M. X. H., & Âu, N. L. (2020). Vấn đề điều trị loạn khuẩn âm đạo. TBL Phụ Khoa

​[2] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2021). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines.

[3] American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2020). Vaginitis in Nonpregnant Patients. Practice Bulletin No. 215.​

[4] Martin, D. H. (2012). The Microbiota of the Vagina and Its Influence on Women’s Health and Disease. The American Journal of the Medical Sciences, 343(1), 2-9.​

[5] Bradshaw, C. S., & Sobel, J. D. (2016). Current Treatment of Bacterial Vaginosis—Limitations and Need for Innovation. The Journal of Infectious Diseases, 214(suppl_1), S14-S20.​

[6] Cohen, C. R., et al. (2020). Randomized Trial of Lactic Acid Bacteria to Prevent Recurrence of Bacterial Vaginosis. New England Journal of Medicine, 382, 1906-1915.

Tác giả: Lê Thị Thảo Hiền.

Hiệu đính: Nguyễn Hữu Tài, Phạm Văn Hòa.