Thức dậy với khuôn mặt, mí mắt sưng ?! Đây là lý do.

Hiện tượng mặt và mí mắt bị sưng sau khi ngủ dậy là tình trạng khá phổ biến, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Mặc dù phần lớn các trường hợp là lành tính và tự hết sau vài giờ, nhưng cơ chế phía sau hiện tượng này liên quan đến nhiều yếu tố sinh lý, lối sống và đôi khi là bệnh lý tiềm ẩn [1][3]. Việc hiểu rõ nguyên nhân không chỉ giúp giảm lo lắng mà còn hỗ trợ cải thiện thói quen sinh hoạt để hạn chế tình trạng này.

Trước hết, lý do phổ biến nhất khiến mặt và mí mắt bị sưng sau khi ngủ dậy là do cơ thể bị ứ nước tạm thời. Khi chúng ta ngủ suốt nhiều giờ trong tư thế nằm, nước trong cơ thể không bị kéo xuống dưới như lúc đứng hoặc ngồi, mà có xu hướng dồn lên vùng đầu và mặt. Vì vậy, sau khi thức dậy, khuôn mặt có thể trông phồng hơn bình thường. Ngoài ra, trong lúc ngủ, máu và dịch bạch huyết lưu thông chậm hơn, nên lượng nước dư thừa không được đào thải nhanh. Điều này làm cho dịch dễ bị giữ lại trong các mô mềm. Vùng mí mắt là nơi dễ sưng nhất, vì da ở đây rất mỏng, mềm và lỏng lẻo, chỉ cần giữ nước một chút là đã thấy sưng rõ [1][3].

Nói đơn giản, khi nằm lâu, nước trong cơ thể bị dồn lên mặt, cộng với việc tuần hoàn chậm lại, khiến mặt và mí mắt trông sưng hơn vào buổi sáng. Khi bạn bắt đầu ngồi dậy, đi lại và vận động, dịch sẽ dần dần phân bố lại, nên tình trạng sưng thường giảm sau vài chục phút đến vài giờ.

Ngoài yếu tố tư thế, chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng [1]. Việc tiêu thụ nhiều muối hoặc thực phẩm chế biến sẵn vào buổi tối làm tăng khả năng giữ nước của cơ thể. Natri trong muối khiến áp suất thẩm thấu trong mạch máu thay đổi, kéo nước ra khỏi lòng mạch và tích tụ trong mô, từ đó gây phù rõ rệt hơn vào sáng hôm sau. Tương tự, uống rượu bia có thể gây giãn mạch, rối loạn cân bằng dịch và làm tăng mức độ sưng vùng mặt [3].

Một yếu tố khác không thể bỏ qua là phản ứng dị ứng [3]. Dị ứng với bụi, phấn hoa, mỹ phẩm, hoặc mạt bụi trong chăn gối có thể gây viêm nhẹ tại niêm mạc và mô quanh mắt, dẫn đến sưng mí vào buổi sáng. Trong trường hợp này, tình trạng sưng thường đi kèm ngứa, đỏ mắt hoặc chảy nước mắt.

Ngoài các nguyên nhân sinh lý thông thường, mặt và mí mắt sưng khi ngủ dậy đôi khi là dấu hiệu của bệnh lý [1][2]. Các bệnh như rối loạn chức năng thận có thể làm giảm khả năng đào thải nước, gây phù quanh mắt- thường rõ nhất vào buổi sáng. Bệnh tim mạch, rối loạn tuyến giáp, viêm xoang mạn tính hoặc mất cân bằng hormone cũng có thể góp phần làm xuất hiện tình trạng này. Nếu sưng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc kèm theo mệt mỏi, khó thở, tăng cân bất thường hoặc tiểu ít, cần đi khám để được đánh giá chuyên sâu.

Để hạn chế tình trạng sưng mặt và mí mắt khi thức dậy, có thể áp dụng một số biện pháp như: giảm ăn mặn vào buổi tối, uống đủ nước trong ngày nhưng hạn chế uống quá nhiều trước khi ngủ, ngủ đủ giấc, kê cao đầu khi ngủ và duy trì lối sống lành mạnh. Thêm nữa, việc rửa mặt bằng nước mát, chườm lạnh nhẹ hoặc massage vùng quanh mắt vào buổi sáng có thể giúp cải thiện lưu thông máu và giảm sưng nhanh chóng [3].

Tóm lại, sưng mặt và mí mắt khi ngủ dậy là kết quả của sự thay đổi phân bố dịch trong cơ thể kết hợp với yếu tố lối sống và sinh lý. Dù phần lớn là hiện tượng tạm thời và không nguy hiểm, việc duy trì thói quen sinh hoạt khoa học và theo dõi sức khỏe định kỳ vẫn rất cần thiết để loại trừ những nguyên nhân bệnh lý tiềm ẩn. 

——–

Nguồn tài liệu tham khảo:

[1] Bộ Y tế. (2020). Phù và rối loạn cân bằng dịch trong cơ thể. Tài liệu đào tạo liên tục. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.

[2] Bệnh viện Nội tiết Trung ương. (2022). Rối loạn nội tiết và biểu hiện phù vùng mặt.

[3] Mayo Clinic Staff. (2023). Puffy eyes: Causes and treatment. Mayo Clinic.