[BỆNH HỌC] Tìm hiểu về “Suy thận cấp tính” và các thuật ngữ tiếng anh y khoa cơ bản

Advertisement

I.Tổng quan (Overview)

Suy thận cấp tính (Acute Kidney Failure) xảy ra khi thận của bạn đột nhiên không thể lọc các chất thải từ máu. Khi thận của bạn mất khả năng lọc, mức chất thải nguy hiểm có thể tích tụ và hóa chất trong máu của bạn có thể mất cân bằng.

Suy thận cấp tính – còn được gọi là suy thận cấp(Acute Renal Failure) hoặc chấn thương thận cấp tính(Acute Kidney Injury) – phát triển nhanh chóng, thường là trong ít hơn một vài ngày. Suy thận cấp tính phổ biến nhất ở những người đã nhập viện(hospitalized), đặc biệt ở những người bệnh nặng cần được chăm sóc đặc biệt.(intensive care)

Suy thận cấp có thể gây tử vong và cần điều trị tích cực(intensive treatment). Tuy nhiên, suy thận cấp có thể hồi phục. Nếu bạn có sức khỏe tốt, bạn có thể phục hồi chức năng thận bình thường(normal kidney function) hoặc gần như bình thường.

II.Triệu chứng (Symptoms)

Các dấu hiệu và triệu chứng của suy thận cấp có thể bao gồm:

  • Lượng nước tiểu giảm(decreased urine output), mặc dù đôi khi lượng nước tiểu vẫn bình thường
  • Giữ nước, gây sưng(swelling) ở chân, mắt cá chân hoặc bàn chân của bạn
  • Khó thở (shortness of breath)
  • Mệt mỏi (fatigue)
  • Chứng lẫn (confusion)
  • Buồn nôn (nausea)
  • Yếu đuối
  • Nhịp tim không đều (irregular heartbeat)
  • Đau ngực hoặc áp lực (chest pain or pressure)
  • Động kinh(seizure) hoặc hôn mê(coma) trong trường hợp nặng(severe cases)

Đôi khi suy thận cấp không gây ra dấu hiệu hoặc triệu chứng và được phát hiện thông qua các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm được thực hiện vì một lý do khác.

Khi nào đi khám bác sĩ?

Gặp bác sĩ ngay lập tức hoặc tìm kiếm sự chăm sóc khẩn cấp(seek emergency care) nếu bạn có dấu hiệu hoặc triệu chứng của suy thận cấp.

III.Nguyên nhân (Causes)

Suy thận cấp có thể xảy ra khi:

  • Bạn có tình trạng làm chậm lưu lượng máu đến thận của bạn
  • Bạn bị tổn thương trực tiếp đến thận
  • Các ống dẫn nước tiểu (niệu quản-ureters) của thận bị tắc nghẽn và chất thải không thể rời khỏi cơ thể bạn qua nước tiểu

Giảm sút lưu lượng máu đến thận

Các bệnh và tình trạng có thể làm chậm lưu lượng máu đến thận và dẫn đến chấn thương thận bao gồm:

  • Mất máu hoặc chất lỏng
  • Thuốc huyết áp(blood pressure medications)
  • Đau tim(heart attack)
  • Bệnh tim(heart disease)
  • Nhiễm trùng(infection)
  • Suy gan(liver failure)
  • Sử dụng aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin IB, những người khác), naproxen natri (Aleve, những người khác) hoặc các loại thuốc liên quan
  • Phản ứng dị ứng nghiêm trọng (sốc phản vệ)-severe allergic reaction (anaphylaxis)
  • Vết bỏng nặng
  • Mất nước nghiêm trọng(severe dehydration)

IV.Tổn thương thận (Kidney damage)

Những bệnh, điều kiện và tác nhân này có thể làm hỏng thận và dẫn đến suy thận cấp:

  • Cục máu đông(Blood clots) trong tĩnh mạch(veins)động mạch(arteries) trong và xung quanh thận
  • Tích tụ cholesterol ngăn chặn lưu lượng máu trong thận
  • Viêm cầu thận (Glomerulonephritis), viêm các bộ lọc nhỏ trong thận (cầu thận-glomeruli)
  • Hội chứng urê huyết tán huyết(Hemolytic uremic syndrome), một tình trạng xuất phát từ sự phá hủy sớm các tế bào hồng cầu
  • Nhiễm trùng
  • Lupus, một rối loạn hệ thống miễn dịch(immune system disorder) gây viêm cầu thận
  • Các loại thuốc, chẳng hạn như một số loại thuốc hóa trị(chemotherapy drugs), kháng sinh(antibiotics)thuốc nhuộm(dyes) được sử dụng trong các xét nghiệm hình ảnh
  • Xơ cứng bì(Scleroderma), một nhóm các bệnh hiếm gặp ảnh hưởng đến da và các mô liên kết
  • Ban xuất huyết giảm tiểu cầu(Thrombotic thrombocytopenic purpura), một rối loạn máu hiếm gặp
  • Các chất độc, như rượu, kim loại nặng và cocaine
  • Phá vỡ mô cơ (tiêu cơ vân) dẫn đến tổn thương thận do độc tố từ sự phá hủy mô cơ
  • Phá vỡ các tế bào khối u (hội chứng ly giải khối u)( tumor lysis syndrome), dẫn đến việc giải phóng các độc tố có thể gây tổn thương thận

V.Tắc nghẽn nước tiểu ở thận (Urine blockage in the kidneys)

Các bệnh và tình trạng ngăn chặn nước tiểu ra khỏi cơ thể (tắc nghẽn đường tiết niệu) và có thể dẫn đến chấn thương thận cấp tính bao gồm:

  • Ung thư bàng quang(Bladder cancer)
  • Cục máu đông trong đường tiết niệu
  • Ung thư cổ tử cung(Cervical cancer)
  • Ung thư ruột kết(Colon cancer)
  • Tiền liệt tuyến(Enlarged prostate)
  • Sỏi thận(Kidney stones)
  • Tổn thương thần kinh liên quan đến các dây thần kinh kiểm soát bàng quang
  • Ung thư tuyến tiền liệt(Prostate cancer)

VI.Các yếu tố rủi ro (Risk factors)

Suy thận cấp hầu như luôn xảy ra liên quan đến một tình trạng hoặc sự kiện y tế khác. Các điều kiện có thể làm tăng nguy cơ suy thận cấp bao gồm:

  • Đang nằm viện, đặc biệt đối với một tình trạng nghiêm trọng cần được chăm sóc đặc biệt
  • Tuổi cao
  • Tắc nghẽn trong các mạch máu ở cánh tay hoặc chân của bạn (bệnh động mạch ngoại biên-peripheral artery disease)
  • Bệnh tiểu đường(Diabetes)
  • Huyết áp cao(High blood pressure)
  • Suy tim(Heart failure)
  • Bệnh thận
  • Bệnh gan
  • Một số bệnh ung thư và phương pháp điều trị của họ

VII.Biến chứng (Complications)

Các biến chứng tiềm ẩn(Potential complications) của suy thận cấp bao gồm:

  • Chất lỏng tích tụ(Fluid buildup). Suy thận cấp có thể dẫn đến sự tích tụ chất lỏng trong phổi của bạn, có thể gây khó thở.
  • Đau ngực(Chest pain). Nếu lớp lót bao phủ trái tim của bạn (màng ngoài tim) bị viêm, bạn có thể bị đau ngực.
  • Yếu cơ(Muscle weakness). Khi chất lỏng và chất điện giải của cơ thể bạn – hóa học trong máu của cơ thể bạn – mất cân bằng, tình trạng yếu cơ có thể xảy ra.
  • Advertisement
  • Tổn thương thận vĩnh viễn(Permanent kidney damage). Đôi khi, suy thận cấp gây mất chức năng thận vĩnh viễn, hoặc bệnh thận giai đoạn cuối. Những người mắc bệnh thận giai đoạn cuối cần phải lọc máu vĩnh viễn(permanent dialysis) – một quá trình lọc cơ học được sử dụng để loại bỏ độc tố và chất thải ra khỏi cơ thể – hoặc ghép thận(kidney transplant) để tồn tại.
  • Tử vong. Suy thận cấp có thể dẫn đến mất chức năng thận và cuối cùng là tử vong.

VIII.Phòng ngừa (Prevention)

Suy thận cấp thường khó dự đoán hoặc phòng ngừa. Nhưng bạn có thể giảm nguy cơ bằng cách chăm sóc thận. Cố gắng:

  • Chú ý nhãn khi dùng thuốc giảm đau không kê đơn (OTC-over-the-counter). Thực hiện theo các hướng dẫn về thuốc giảm đau OTC(OTC pain medications) chẳng hạn như aspirin, acetaminophen (Tylenol, các loại khác), ibuprofen (Advil, Motrin IB, các loại khác) và naproxen natri (Aleve , khác). Uống quá nhiều các loại thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chấn thương thận. Điều này đặc biệt đúng nếu bạn bị bệnh thận từ trước, bệnh tiểu đường hoặc huyết áp cao.
  • Làm việc với bác sĩ của bạn để quản lý thận và các tình trạng mãn tính (chronic conditions) khác. Nếu bạn bị bệnh thận hoặc một tình trạng khác làm tăng nguy cơ suy thận cấp, chẳng hạn như tiểu đường hoặc huyết áp cao, hãy theo dõi các mục tiêu điều trị và làm theo các khuyến nghị của bác sĩ để kiểm soát tình trạng của bạn.

“Có một lối sống lành mạnh là một ưu tiên. Hãy chủ động; ăn một chế độ ăn uống hợp lý, cân bằng; và uống rượu chỉ trong chừng mực”


#adminJames

“Y LÂM SÀNG là dự án mới, hàng ngày mang đến những case lâm sàng hay và kiến thức bổ ích cho các bạn sinh viên Y Khoa”.
Chúng tôi hoạt động hoàn toàn phi lợi nhuận, chỉ mong muốn tin bài được lan rộng đến mọi người. Nếu muốn ủng hộ chúng tôi, bạn hãy mời mọi người thích page theo hướng dẫn này nhé https://i.imgur.com/7jZxc5e.png

Xem case lâm sàng hay tại địa chỉ: https://ykhoa.org/category/chuyen-de/ca-lam-sang
Tải ebook Y khoa miễn phí tại: https://ykhoa.org/category/ebook
Tra cứu Uptodate miễn phí tại: https://ykhoa.org/uptodate
Tham gia cùng làm việc tại địa chỉ: https://forms.gle/cQ5M7AdaesKCTcjt9

Advertisement
Print Friendly, PDF & Email

Giới thiệu Thanh An

Là sinh viên năm 1 Khoa Y ĐH Duy Tân, với mong muốn sẽ được học hỏi, chia sẽ nhiều kiến thức bổ ích qua từng bài viết và cố gắng phát triển bản thân hơn nữa.

Check Also

[Medscape] Việc kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường ngày càng tồi tệ hơn, đã đến lúc thức tỉnh !

Advertisement Các tác giả của một nghiên cứu mới được công bố trên Tạp chí …