[Y khoa cơ bản] Bài 14: Hệ bạch huyết và sự miễn dịch.

Print Friendly, PDF & Email

I- MỤC TIÊU HỌC TẬP.
Mô tả được các chức năng của hệ thống bạch huyết.
Mô tả được sự hình thành của bạch huyết.
Mô tả được hệ thống bạch mạch, giải thích được cách bạch huyết tuần hoàn lại máu.
Nêu rõ các vị trí và chức năng của các nang bạch huyết và hạch bạch huyết.
Nêu rõ vị trí và các chức năng của lách và tuyến ức.
Giải thích được ý nghĩa của miễn dịch.
Mô tả các dạng miễn dịch bẩm sinh.
Mô tả được khả năng miễn dịch đặc hiệu qua : Trung gian tế bào và kháng thể.
Mô tả được sự đáp ứng miễn dịch sơ cấp và thứ cấp khi có sự tiếp xúc với tác nhân gây
Giải thích sự khác nhau giữa miễn dịch di truyền và miễn dịch đạt được.
Giải thích sự khác nhau giữa miễn dịch thụ động và miễn dịch chủ động.
Giải thích được cách hoạt động của vắc xin.

II- Thuật ngữ mới

Có khả năng miễn dịch (uh-KWHY-erd)
– Hoạt động miễn dịch (AK-tiv)
– Miễn dịch qua trung gian kháng thể (AN-ti BAH-dee ME-dee-ay-ted)
– Kháng nguyên (AN-ti-jen)
– Tế bào T (B SELLS)
– Miễn dịch qua trung gian tế bào (SELL ME-dee-ay-ted)
– Bổ thể (KOM-ple-ment)
– Cytokines (SIGH-toh-kines)
– Miễn dịch di truyền(je-NET-ik)
– Miễn dịch dịch thể (HYOO mohr-uhl)
– Interferon (in-ter-FEER-on)
– Hạch bạch huyết(LIMF)
– Nang lympho (LIMF NOHDS)
– Hạch lympho (LIMF NAHD-yools)
– Opsonization (OP-sah-ni-ZAY-shun)
– Miễn dịch thụ động (PASS-iv)
– Tương bào (PLAZ-mah SELL)

– Lách (SPLEEN)
– Tế bào T (T SELLS)
– Tuyến ức (THIGH-mus)
– Amidan (TAHN-sills)

Thuật ngữ lâm sàng
– AIDS (AYDS)
– Dị ứng (AL-er-jee) Hiệu giá kháng thể (AN-ti-BAH-dee TIGH-ter)
– Suy giảm (uh-TEN-yoo-AY-ted)
– Phản ứng ngưng kết bổ thể(KOM ple-ment fik-SAY-shun)
– Phản ứng kháng thể huỳnh quang (floor-ESS-ent)
– Bệnh hodgkin (HODJ-kinz)
– Cắt amidan (TAHN-si-LEK toh-mee)
– Độc tố (TOK-soyd)
– Vắc xin (vak-SEEN)

III- NỘI DUNG.

Một đứa trẻ bị ngã và bị các vết xước ở đầu gối. Đây có phải là một chấn thương nguy hiểm tính mạng hay không? Có lẽ là không, mặc dù các vết xước trên da đã cho phép hàng ngàn hoặc thậm chí hàng triệu vi khuẩn xâm nhập. Tuy nhiên, những vi khuẩn này sẽ nhanh chóng bị phá hủy bởi các tế bào và cơ quan của hệ thống bạch huyết.
Mặc dù hệ thống bạch huyết có thể được xem là một phần của hệ thống tuần hoàn, nhưng chúng ta sẽ xem xét nó một cách riêng biệt bởi vì các chức năng của nó rất khác với các chức năng của tim và mạch máu. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng tất cả các chức năng này đều có sự phụ thuộc lẫn nhau. Hệ thống bạch huyết có trách nhiệm vận chuyển dịch từ mô về máu và bảo vệ cơ thể khỏi vật thể lạ. Các bộ phận của hệ thống bạch huyết là bạch huyết, hệ thống các mạch bạch huyết và mô bạch huyết, bao gồm các nang bạch huyết và hạch bạch huyết,lách và tuyến ức.

Bạch huyết

Bạch huyết là tên gọi của dịch mô khi đi vào các mao mạch bạch huyết. Quay lại chương 13, quá trình lọc trong
mao mạch tạo ra dịch kẽ từ huyết tương, hầu hết dịch trong số đó trở lại gần như ngay lập tức để vào máu trong các mao mạch bằng áp suất thẩm thấu. Tuy nhiên, một số chất lỏng ở mô vẫn còn trong các khoảng kẽ và phả
được đưa trở lại máu bằng cách các mạch bạch huyết. Nếu không có sự trở lại này, khối lượng máu và huyết áp
sẽ giảm nhanh. Mối quan hệ của các mạch bạch huyết với hệ tim mạch được mô tả trong hình 14–1
.

Mạch bạch huyết

Hệ thống các mạch bạch huyết bắt đầu là các mao mạch bạch huyết tận cùng được tìm thấy trong hầu hết các khoảng kẽ mô (Hình 14–2). Các mao mạch bạch huyết rất dễ thấm và hấp thụ các chất lỏng mô và protein. Các mạch nhũ chấp ruột non là mao mạch bạch huyết chuyên biệt trong nhung mao của ruột non; chúng hấp thụ các sản phẩm cuối cùng hòa tan trong chất béo, như axit béo và vitamin A, D, E và K.
Các mao mạch bạch huyết tập hợp để hình thành các mạch bạch huyết lớn hơn, cấu trúc của nó rất giống vớ mạch máu. Không có máy bơm cho bạch huyết (vì tim là máy bơm máu), nhưng bạch huyết được tiếp tục di chuyển trong các mạch bạch huyết giống với cơ chế đẩy máu trở lại tim của tĩnh mạch. Lớp cơ trơn của các mạch bạch huyết lớn hơn co lại, và các van một chiều (giống như các van tĩnh mạch) ngăn ngừa chảy ngược của bạch huyết. Mạch bạch huyết ở chi, đặc biệt là chân, được nén bởi các cơ xương bao quanh chúng; đây là máy bơm cơ xương. Hệ thống bơm ở hô hấp liên tục luân phiên mở rộng và
thu hẹp các mạch bạch huyết trong lồng ngực và giữ cho bạch huyết có thể di chuyển. Bạch huyết đi đâu? Quay lại máu để trở thành huyết tương một lần nữa. Tham khảo hình 14–3 ở phần sau. Các mạch bạch huyết từ phần thấp hơn của cơ thể tập hợp ở phía trước của đốt sống thắt lưng để tạo thànhmmột mạch lớn được gọi là bể nhũ chấp và tiếp tục trở lên ở phía trước của xương sống như ống ngực. Các mạch bạch huyết từ góc phần tư phía trên bên trái của cơ thể đổ vào ống ngực, dẫn bạch huyết chảy vào tĩnh mạch
dưới đòn trái. Các mạch bạch huyết từ góc phần tư phía trên bên phải của cơ thể tập trung lại tạo thành ống bạch
huyết phải, dẫn bạch huyết chảy vào tĩnh mạch dưới đòn phải. Các van ở cả hai tĩnh mạch dưới đòn cho phép bạch huyết di chuyển vào nhưng ngăn máu chảy ngược vào các mạch bạch huyết.

Mô bạch huyết
Mô bạch huyết bao gồm chủ yếu là các tế bào lympho trong một cấu trúc võng giống cấu trúc của mô liên kết; có
nhiều số lượng tế bào gốc khác nhau.Quay lại trước khi sinh ra, hầu hết các tế bào lympho được tạo ra từ tế bào gốc trong tủy đỏ của xương, sau đó di chuyển đến các hạch bạch huyết và nang bạch huyết, đến lách và đến
tuyến ức. Trong các cấu trúc này, các tế bào lympho được biệt và nhân lên để đáp ứng với nhiễm trùng (đây là
một chức năng của tất cả các mô bạch huyết). Tuyến ức có các tế bào gốc biệt hóa một phần đáng kể các tế bào
lympho T.

Hạch bạch huyết và nang bạch huyết
Các hạch bạch huyết và nang bạch huyết là khối lớn của mô bạch huyết.Các hạch và nang khác nhau về kích thước và vị trí. Các hạch thường lớn hơn, dài 10 đến 20 mm và được bao bọc ; các nang nằm trong khoảng từ
một phần milimét đến vài milimet và không có bao nang.
Các hạch bạch huyết được tìm thấy trong các nhóm dọc
theo đường đi của các mạch bạch huyết, và bạch huyết chảy qua các hạch này trên đường đến các tĩnh mạch
dưới đòn. Bạch huyết đi vào mỗi hạch bằng một số mạch bạch huyết và rời khỏi đây bằng một hoặc hai bạch mạch
(Hình 14–4). Khi bạch huyết đi qua hạch bạch huyết, vi khuẩn và các vật thể lạ khác được thực bào bởi các đại
thực bào ngưng kết (cố định). Các tương bào hình thành từ các tế bào lympho B tiếp xúc với các tác nhân gây
bệnh trong bạch huyết và tạo ra các kháng thể. Những kháng thể này cuối cùng sẽ vào máu và lưu thông khắp
cơ thể. Có rất nhiều nhóm các hạch bạch huyết dọc theo tất cả các mạch bạch huyết khắp cơ thể, nhưng ba nhóm được ghép nối tương xứng được đề cập đến vì vị trí quan trọng của chúng. Đây là những nhóm hạch của : hạch cổ,
hạch nách, và hạch bẹn.
(xem hình 14–3). Chú ý rằng đây là những điểm nối của đầu và các chi với phần thân của cơ thể. Các vết thương trên da, với các mầm bệnh, thường xảy ra ở tay hoặc chân hoặc đầu hơn là phần cơ thể khác. Nếu những tác nhân gây bệnh này đến hạch bạch huyết, chúng sẽ bị các hạch bạch huyết tiêu diệt trước khi chúng đi vào phần thân cơ thể và trước khi bạch huyết trở lại máu ở các tĩnh mạch dưới đòn. Bạn có thể quen thuộc với biểu hiện “các hạch sưng lên”, như khi một đứa trẻ bị viêm họng do liên cầu khuẩn (viêm họng do vi khuẩn Streptococcus gây ra). Những “Hạch” là các hạch bạch huyết ở cổ đã to lên vì sự tăng cường đại thực bào của hạch để tiêu diệt các vi khuẩn trong bạch huyết từ họng (xem Hộp 14-1: Bệnh Hodgkin).
Các nang bạch huyết là những khối mô bạch huyết nhỏ được tìm thấy ngay bên dưới biểu mô của tất cả các niêm mạc. Các hệ cơ quan của cơ thể lót bằng niêm mạc là những hệ thống thông với môi trường: đường hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu và sinh dục. Bạn có thể thấy rằng đây cũng là vị trí chiến lược cho các hạch bạch huyết, bởi vì ở bất kỳ lỗ tự nhiên nào của cơ thể cũng là đường xâm nhập của các tác nhận gây bệnh. Ví dụ, nếu vi khuẩn trong không khí hít ta hít qua biểu mô của khí quản, các hạch bạch huyết với đại thực bào của chúng ở vị trí tương ứng để tiêu diệt những vi khuẩn này trước khi chúng đi vào máu.


Một số các hạch bạch huyết có tên cụ thể. Những hạch trong họng được gọi là
amidan( hạnh nhân). Các amidan khẩu cái nằm trên các thành bên của họng, adenoid (amidan họng) nằm trên thành sau và các hạnh nhân lưỡi thì nằm ở nền của lưỡi . Các amidan, do đó, tạo thành một vòng mô bạch huyết xung quanh họng, đó là một con đường chung cho thực phẩm và không khí và cho các tác nhân gây bệnh mà đi qua nó. Phẫu thuật cắt bỏ amidan là cắt amidan khẩu cái và adenoid và có thể được thực hiện nếu amidan bị nhiễm khuẩn và viêm mãn tính, như có thể xảy ra ở trẻ em. Như đã đề cập trước đó, cơ thể có cấu trúc bù trừ để giúp đảm bảo sự sống còn, nếu một cấu trúc bị mất hoặc bị suy giảm nghiêm trọng. Vì vậy, có nhiều hạch bạch huyết khác trong họng để tiếp nhận chức năng của amiđan đã được phẫu thuật loại bỏ.
Các nang bạch huyết của ruột non được gọi là
các mảng Peyer, và mặc dù kích thước nhỏ nhưng chúng cực kỳ quan trọng. Từ thời điểm chúng ta được sinh ra và mỗi ngày sau đó, hàng trăm chất lạ xâm nhập vào cơ thể bằng cách của miệng. Hấp thụ các chất dinh dưỡng diễn ra trong ruột non. Protein và peptide ngoại lai trong thực phẩm được hấp thụ, và chúng được hấp thụ, và chúng được các TB tua đi lang thang chuyển và mang đến các tế bào lympho trong hạch bạch huyết gần nhất. Trong giai đoạn phôi thai, các tế bào lympho dung nạp protein từ thực phẩm, đồng thời duy trì tiềm năng tiêu diệt của chúng đối với các tác nhân gây bệnh. Nếu không có sự dung nạp như vậy, dị ứng với các loại thực phẩm phổ biến có thể phát triển. Các tế bào lympho của các mảng Peyer đã “học cách” để phân biệt bạn bè (nghĩa là, thức ăn) với kẻ thù.

Lách
Lá lách nằm ở góc phần tư phía trên bên trái của ổ bụng, ngay dưới cơ hoành, phía sau dạ dày. Lồng hông thấp hơn bảo vệ lá lách khỏi chấn thương vật lý (xem hình 14–3). Ở thai nhi, lá lách tạo ra các tế bào hồng cầu, một chức năng được tủy xương đỏ giả định sau khi sinh. Sau khi sinh lá lách giống như một hạch bạch huyết lớn, ngoại trừ chức năng của nó ảnh hưởng đến máu chảy qua nó chứ không phải là bạch huyết. Các chức năng của lách sau khi sinh là:
1. Chứa các tương bào sản xuất ra kháng thể cho kháng nguyên lạ.
2. Chứa bạch cầu đơn nhân và đại thực bào cố định (RE cells), chúng thực bào mầm bệnh hoặc các vật chất lạ khác trong máu. Các đại thực bào của lách cũng thực bào các tế bào hồng cầu già và hình thành bilirubin. Thông qua tuần hoàn TM cửa, bilirubin được gửi đến gan để bài tiết qua mật. Các bạch cầu đơn nhân của lá lách có thể xâm nhập vào tuần hoàn khi mô bị hư hỏng và cần dọn dẹp và sửa chữa.
3. Lưu trữ tiểu cầu và phá hủy chúng khi chúng không còn chức năng nữa.

Lách không được xem là một cơ quan sống còn bởi vì các cơ quan khác bù đắp cho chức năng của nó nếu bắt buộc phải loại bỏ. Gan và tủy đỏ sẽ loại bỏ các tế bào hồng cầu già và tiểu cầu khỏi vòng tuần hoàn. Nhiều hạch bạch huyết và các nang hạch huyết sẽ thực bào mầm bệnh (như gan) và có các tế bào lympho được hoạt hóa và các tương bào để sản xuất kháng thể. Mặc dù có vẻ là cơ quan thừa, nhưng một người không có lách có thể dễ bị nhiễm khuẩn nhất định như viêm phổi và viêm màng não.
Tuyến ức
Tuyến ức nằm thấp hơn tuyến giáp. Ở thai nhi và trẻ sơ sinh, tuyến ức lớn và kéo dài đến mũi xương ức (Hình 14–5). Khi tuổi tăng dần, tuyến ức co lại và mô tuyến ức tương đối thu nhỏ được tìm thấy ở người lớn, mặc dù nó vẫn còn hoạt động.


Các tế bào gốc của tuyến ức sản xuất tế bào lympho T hoặc các tế bào T; các chức năng cụ thể của chúng được trình bày trong phần tiếp theo. Hormon tuyến ức cần thiết cho “khả năng miễn dịch”. Khả năng miễn dịch nghĩa là có thẩm quyền làm tốt vai trò miễn dịch. Các hormon tuyến ức và các tế bào khác của tuyến ức cho phép các tế bào T tham gia vào việc nhận biết các kháng nguyên ngoại lai và đáp ứng miễn dịch. Khả năng miễn dịch của các tế bào T được thiết lập

Box 14–1 | Bệnh Hodgkin
Bệnh Hodgkin là một rối loạn ác tính của các hạch bạch huyết; nguyên nhân chưa rõ. Triệu chứng đầu tiên thường là hạch bạch huyết nổi lên nhưng không đau, thường ở vùng quanh cổ. Bệnh nhân đến khám sức khỏe vì các triệu chứng khác: sốt lâu ngày, mệt mỏi và sụt cân. Việc chẩn đoán liên quan đến việc sinh thiết của hạch và các tìm kiếm các tế bào đặc trưng. Điều trị bệnh Hodgkin đòi hỏi phải có hóa trị liệu, phóng xạ, hoặc cả hai. Với chẩn đoán sớm và điều trị thích hợp, bệnh ác tính này thường rất có thể chữa được. 

sớm và sau đó được duy trì bởi chính các tế bào lympho. Nhưng chính xác thì các tế bào T học được điều gì khiến chúng có thẩm quyền? Trong tuyến ức, tế bào T chưa trưởng thành được “làm quen” với các tế bào và các phân tử hữu cơ của cơ thể và phát triển hai khả năng: tự nhận biết và tự dung nạp. Tự nhận biết là khả năng phân biệt các tế bào thuộc về cơ thể khỏi những tế bào không thuộc về cơ thể. Một số tế bào T chưa trưởng thành phản ứng với các protein “bản thân” của màng tế bào trên các tế bào của tuyến ức và “ghi nhớ” chúng. Đây là những kháng nguyên của phức hợp hòa hợp mô (MHC; còn được gọi là HLA trên các tế bào bạch cầu). Tất cả các tế bào của chúng ta đều có các protein này, vì vậy các tế bào T này sẽ nhận ra tất cả các tế bào của một cơ thể như quen thuộc. Tế bào T không xảy ra quá trình này sẽ trải qua quá trình apoptosis (chết tế bào theo chương trình). Tự dung nạp là khả năng không phản ứng với protein và các phân tử hữu cơ khác mà tế bào của chúng ta tạo ra. Các tế bào T chưa trưởng thành tương tác với các tế bào tua(tb trình diện kháng nguyên) của tuyến ức đã thu thập các phân tử “quen” này. Các tế bào T không phản ứng với các phân tử này, mà chấp nhận hoặc dung nạp chúng sẽ là những tế bào sẽ được giữ lại. Những tế bào T phản ứng sẽ bị bất hoạt hoặc tiêu hủy. Tất cả những sự “dung nạp” trong tuyến ức bắt đầu diễn ra trong quá trình phát triển của thai nhi. Nhưng hệ thống miễn dịch của trẻ sơ sinh chưa hoàn toàn trưởng  thành và trẻ sơ sinh dễ bị những nhiễm trùng nhất định hơn trẻ lớn và người lớn. Thông thường ở tuổi 2 năm, hệ thống miễn dịch trưởng thành và trở nên đầy đủ chức năng. Đây là lý do tại sao một số vắc-xin, chẳng hạn như vắc-xin sởi, không được khuyến cáo cho trẻ nhỏ dưới 15 đến 18 tháng tuổi. Hệ miễn dịch của chúng khôn đủ chín chắn để đáp ứng mạnh mẽ với vắc-xin, và sự bảo vệ được cung cấp bởi vắc-xin có thể không đầy đủ.
Khả năng miễn dịch
Khả năng miễn dịch có thể được định nghĩa là khả năng tiêu diệt các tác nhân gây bệnh hoặc vật thể lạ khác và ngăn ngừa các trường hợp nhiễm trùng sau đó. Khả năng này có tầm quan trọng sống còn vì cơ thể tiếp xúc với mầm bệnh ngay từ thời điểm sinh ra. Các kháng nguyên là các marker hóa học để xác định các tế bào lạ. Tế bào của con người có kháng nguyên riêng của chúng để xác định tất cả các tế bào trong một cá nhân là “quen”, các loại HLA. Khi kháng nguyên là ngoại lai, hoặc “không quen”,chúng có thể được nhận ra và bị phá hủy. Vi khuẩn, virus, nấm và động vật nguyên sinh là tất cả các kháng nguyên ngoại lai kích hoạt phản ứng miễn dịch, cũng có thể là các sản phẩm của tế bào như độc tố vi khuẩn. Các tế bào ác tính, có thể được hình thành trong cơ thể như là kết quả của đột biến của các tế bào bình thường, cũng được xem là kháng nguyên lạ và thường bị phá hủy trước khi chúng có thể tự thiết lập và gây ung thư. Thật không may, các cơ quan cấy ghép cũng là mô ngoại lại, và hệ thống miễn dịch có thể từ chối (phá hủy) một quả thận hoặc tim được cấy ghép. Đôi khi hệ thống miễn dịch nhầm lẫn phản ứng với một phần của cơ thể và gây ra bệnh lý tự miễn; một số trong số này đã được đề cập trong các chương trước.
Thông thường, các cơ chế miễn dịch hoạt động để bảo vệ cơ thể khỏi các vi sinh vật xung quanh chúng ta và
trong chúng ta. Miễn dịch có hai thành phần chính: miễn dịch bẩm sinh và khả năng miễn dịch thu được. Trước khi chúng tôi mô tả từng thành phần, so sánh chung ngắn gọn có thể hữu ích. Sự miễn dịch bẩm sinh có thể được gọi
là không đặc hiệu, nó không tạo ra bộ nhớ, và các đáp ứng của nó luôn giống nhau bất kể tác nhân nào gây ra. Miễn dịch thu được là rất cụ thể đối với mục tiêu của nó, nó có thể liên quan đến kháng thể, nó tạo ra bộ nhớ, và nó có thể trở nên hiệu quả hơn. Cả hai loại miễn dịch hoạt động cùng nhau để ngăn chặn phá hủy và bệnh tật.
Miễn dịch bẩm sinh
Khả năng miễn dịch bẩm sinh có một số thành phần : rào cản giải phẫu và sinh lý, đại thực bào và các tế bào bảo vệ khác, các chất hóa học và phản ứng, trong đó có viêm. Tuy rằng, chúng tôi sẽ mô tả từng thành phần riêng biệt, nhưng hãy nhớ rằng tất cả chúng đều hoạt động cùng nhau. Ngoài ra còn có rất nhiều sự chồng chéo giữa cả ba yếu tố trên, như bạn sẽ thấy. Cácmđáp ứng miễn dịch bẩm sinh luôn giống nhau, và mức độ hiệu quả của chúng không tăng lên khi nhiễm đi nhiễm lại nhiều lần.
Các hàng rào
Lớp sừng của lớp biểu bì của da là lớp tế bào chết và khi nó không gián đoạn là một hàng cản tuyệt vời cho tất cả
các loại tác nhân gây bệnh. Vi sinh vật (vi khuẩn thường trú) của bề mặt da và các axit béo trong bã nhờn giúp hạn
chế sự phát triển của vi khuẩn trên da. Các tế bào sống của lớp biểu bì tạo ra các chất bảo vệ, đó là các hóa chất
kháng lại vi khuẩn. Lớp niêm mạc của đường hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu và sinh dục là biểu mô sống nhưng vẫn là một hàng rào tốt. Biểu mô có lông chuyển của đường hô hấp trên là một hàng cản đặc biệt hiệu quả. Bụi và các tác nhân gây bệnh bị giữ lại trên chất nhầy, lông chứa dịch nhầy kéo dài đến tận họng và nó bị tiêu hủy. Axit clohydric của dạ dày phá hủy hầu hết các mầm bệnh xâm nhập vào dạ dày, hoặc trong dịch nhầy hoặc với thức ăn và đồ uống. Lysozyme, một loại enzyme được tìm thấy trong nước bọt và nước mắt, ức chế sự phát triển của vi khuẩn trong khoang miệng và trên bề mặt ẩm ướt của mắt. Mô dưới da chứa nhiều tế bào bạch cầu (WBCs), cũng như mô liên kết bên dưới biểu mô của niêm mạc (Hình 14–6).
Các tế bào bảo vệ
Quay lại từ Chương 11 rằng nhiều tế bào bảo vệ của chúng ta là các tế bào bạch cầu. Đại thực bào, cả cố định và di chuyển, có thụ thể cho các tác nhân gây bệnh có khả năng gặp phải (điều này có thể phản ánh hàng triệu năm ùng tồn tại) và có khả năng thực bào rất hiệu quả. Các tế bào khác có khả năng thực bào các mầm bệnh hoặc các kháng nguyên khác là : bạch cầu trung tính và ở mức độ thấp hơn, bạch cầu ưa axit. Các tế bào thực bào sử dụng các enzyme và hóa chất nội bào như hydrogen peroxide (H2O2) để tiêu diệt các tác nhân gây bệnh.
Tế bào Langerhans của da và nhiều tế bào tua khác trên khắp cơ thể cũng thực bào vật ngọai lai, không chỉ để tiêu diệt nó, mà còn đưa nó đến hạch bạch huyết hay nang bạch huyết nơi mà các tế bào lympho của cơ chế miễn dịch thu được được kích hoạt. Các đại thực bào cũng tham gia vào việc kích hoạt các tế bào lympho này. Đây là một liên kết rất quan trọng giữa hai thành phần miễn dịch.
Các tế bào diệt tự nhiên (tế bào NK) lưu thông trong máu nhưng cũng được tìm thấy trong tủy xương, lách, và các hạch bạch huyết. Chúng là một phần nhỏ (khoảng 10%) trong tổng số tế bào lympho nhưng có khả năng tiêu diệt nhiều loại mầm bệnh và tế bào khối u. Tế bào NK tiếp xúc trực tiếp với tế bào nước ngoài và tiêu diệt chúng bằng cách phá vỡ màng tế bào của chúng (với hóa chất gọi là perforin) hoặc gây ra một số loại tổn thương
hóa học khác. BC ưa kiềm và tế bào mast (một loại tế bào mô liên kết được hình thành trong tủy xương đỏ) cũng là các tếbào phòng thủ được tìm thấy trong mô liên kết thưa dưới niêm mạc và mô dưới da. Chúng sản xuất histamin và leukotrienes. Histamin gây giãn mạch và làm tăng tính thấm của mao mạch ; đây là những phần của viêm. Leukotrienes cũng làm tăng tính thấm mao mạch và thu hút các tế bào thực bào đến khu vực này.
Lớp chất hóa học bảo vệ
Chất hóa học giúp cơ thể chống lại nhiễm khuẩn bao gồm interferon, bổ thể và các hóa chất liên quan đến phản ứng viêm. Các interferon (alpha-, beta- và gamma-interferon) là các protein được tạo ra bởi các tế bào bị nhiễm virus và các tế bào T. Virus phải ở trong một tế bào sống để sinh sản, và mặc dù interferon không thể ngăn chặn sự xâm nhập của virus vào tế bào, nhưng nó vẫn ngăn chặn sự nhân lên của chúng. Khi nhân lên virus bị chặn lại nên
virus không thể lây nhiễm các tế bào mới và gây bệnh. Interferon có lẽ là một yếu tố giới hạn tự nhiên của nhiều bệnh do virus (và được sử dụng trong điều trị một số bệnh như viêm gan C).
Bổ thể là một nhóm gồm hơn 20 protein huyết tương lưu thông trong máu cho đến khi được hoạt hóa. Chúng tham gia vào sựu ly giải các kháng nguyên tế bào và ghi nhãn các kháng nguyên không phải tế bào. Một số kích thích giải phóng histamine trong viêm; một số khác thu hút các bạch cầu đến khu vực. Viêm là một phản ứng chung của cơ thể đối với bất kỳ loại tác nhân nào: vi khuẩn, hóa chất hoặc vật lý. Tế bào ái kiềm và tế bào mast giải phóng histamine và leukotrienes, ảnh hưởng đến các mạch máu như đã mô tả ở trước. Làm giãn mạch máu làm tăng lưu lượng máu đến vùng bị tổn thương và các mao mạch trở nên thấm hơn; dịch kẽ và WBC tập trung tại chỗ. Mục đích của viêm là để khu trú các tổn thương, giữ cho nó không lan rộng,để loại bỏ nguyên nhân, và cho phép sửa chữa các mô ban đầu. Từ mô tả ngắn gọn này, bạn có thể thấy lý do tại sao bốn dấu hiệu của viêm là đỏ, nóng, sưng và đau: đỏ từ lưu lượng máu lớn hơn, nhiệt từ máu và hoạt động trao đổi chất lớn hơn, sưng tích tụ dịch mô và đau từ bản thân thương tổn và có lẽ sưng. Như đã đề cập trong Chương 10, viêm là một cơ chế phản hồi tích cực có thể trở thành một vòng xoắn luẩn quẩn của tổn thương và gây tổn thương nhiều hơn. Các hoocmôn cortisol là một phanh ngăn chặn điều này và ít nhất một trong các protein bổ thể có chức năng này. Có thể có các tín hiệu hóa học khác (nói chung gọi là cytokine chemokine) giúp hạn chế tình trạng viêm ở mức độ hữu ích. Tóm lại, khả năng miễn dịch bẩm sinh là không đặc
hiệu, nó luôn luôn giống nhau, nó không tạo ra trí nhớ và mặc dù thường rất hiệu quả nhưng nó lại không trở nên hiệu quả hơn khi tiếp xúc nhiều lần. Một số tế bào của cơ chế miễn dịch bẩm sinh cũng kích hoạt các cơ chế miễn dịch đặc hiệu. Các khía cạnh của khả năng miễndịch bẩm sinh được thể hiện trong hình 14–6.

Miễn Dịch Đặc Hiệu
“ Đặc hiệu “có nghĩa là trở nên thích hợp và miễn dịch đặc hiệu có thể trở thành “phù hợp” và đáp ứng với hầu như mọi kháng nguyên lạ. Miễn dịch đặc hiệu là cụ thể và được thực hiện bởi các tế bào lympho và đại thực
bào. Phần lớn các tế bào lympho là các tế bào lympho T và B, hoặc đơn giản hơn là
các tế bào T và B. Trong phôi thai, tế bào T được tạo ra trong tủy xương và tuyến ức. Chúng phải đi qua tuyến ức, nơi các hormon tuyến ức giúp chúng trưởng thành; đó là, khả năng phân biệt giữa “ bản thân ” và “không phải bản thân ”. Các tế bào T sau đó di chuyển đến lách, hạch bạch huyết và các nang bạch huyết, nơi chúng được tìm thấy sau khi sinh. Được sản xuất trong tủy xương phôi, tế bào B di chuyển trực tiếp đến lách và hạch bạch huyết và các nang bạch huyết. Khi được kích hoạt trong phản ứng miễn dịch, một số tế bào B sẽ phân chia nhiều lần và trở thành các tương bào tạo ra kháng thể đối với một kháng nguyên lạ đặc hiệu. Các cơ chế miễn dịch liên quan đến tế bào T và tế bào B là đặc hiệu nghĩa là một kháng nguyên lạ là mục tiêu mỗi khi một cơ chế được kích hoạt. Một đại thực bào có các vị trí thụ thể cho các hóa chất lạ như các vách tế bào vi khuẩn hoặc lông roi và có thể thực bào bất kỳ vật lạ nào mà nó đi qua (cũng như các Langerhans hoặc các tế bào tua). Tuy nhiên, tế bào T và tế bào B trở nên rất đặc hiệu, như bạn sẽ thấy ở sau. Bước đầu tiên trong việc phá hủy một mầm bệnh hoặc tế bào lạ là sự nhận ra các kháng nguyên của nó như là chất ngoại lai. Cả tế bào T và tế bào B đều có khả năng này, nhưng cơ chế miễn dịch được kích hoạt đặc biệt tốt khi sự nhận biết này được thực hiện bởi các đại thực bào và một nhóm tế bào T chuyên biệt gọi là tế bào
T hỗ trợ
(còn gọi là tế bào T CD4). Kháng nguyên lạ lần đầu tiên được thực bào bởi một đại thực bào, và một phần của nó được “trình diện” trên màng tế bào của đại thực bào. Ngoài ra trên màng đại thực bào là các kháng nguyên “bản thân” là đại diện của các kháng nguyên được tìm thấy trên tất cả các các tế bào của cơ thể. Do đó, tế bào T hỗ trợ gặp đại thực bào này được trình diện không chỉ với kháng nguyên lạ mà còn với các kháng nguyên “ bản thân” để so sánh (Hình 14– 7). Tế bào T hỗ trợ trở nên nhạy cảm và đặc hiệu đối với kháng nguyên lạ, tế bào không thuộc về cơ thể (xem Hộp 14–2: AIDS) Việc nhận ra một kháng nguyên lạ khởi phát một hoặc cả hai cơ chế miễn dịch đặc hiệu. Đây là miễn dịch qua trung gian tế bào (đôi khi được gọi là miễn dịch tế bào), trong đó các tế bào T và đại thực bào tham gia, và miễn dịch trung gian kháng thể (hoặc miễn dịch dịch thể), bao gồm tế bào T, tế bào B và đại thực bào.
Miễn dịch qua trung gian tế bào Cơ chế miễn dịch này không dẫn đến việc sản xuất kháng thể, nhưng nó chống lại hiệu quả các tác nhân gây bệnh nội bào (như virus), nấm, tế bào ác tính và ghép mô ngoại. Như đã đề cập trước đó, bước đầu tiên là sự công nhận của kháng nguyên nước ngoài của đại thực bào và tế bào T trợ giúp, được kích hoạt và đặc hiệu. (Bạn có thểthấy hữu ích khi tham khảo Hình 14–7 khi bạn đọc những điều sau đây.) Những tế bào T hoạt hóa này, là kháng nguyên đặc hiệu, phân chia nhiều lần để hình thành tế bào T độc tế bào ( T diệt) (còn gọi là tế bào T CD8) và tế bào T nhớ. Tế bào T độc tế bào có khả năng phá hủy hóa học các kháng nguyên ngoại lai bằng cách phá vỡ màng tế bào. Đây là cách tế bào T độc tế bào tiêu diệt các tế bào ung thư, hoặc các tế bào bị nhiễm virus để ngăn chặn virus nhân lên. Các tế bào T này cũng sản sinh ra các cytokine, là những hóa chất thu hút các đại thực bào đến khu vực và kích hoạt chúng để thực bào hóa các kháng nguyên lạ và các mảnh vụn tế bào. Các tế bào T nhớ sẽ ghi nhớ kháng nguyên ngoại lai đặc hiệu và trở nên hoạt hóa nếu nó xâm nhập vào cơ thể một lần nữa. Bên cạnh việc được kích hoạt hoặc bắt đầu một cách thích hợp, các đáp ứng miễn dịch này phải được
dừng lại khi các mục tiêu của chúng đã bị loại bỏ. Điều này là quan trọng bởi vì phản ứng miễn dịch quá mức có thể
gây hại cho các mô. Một tập hợp con của các tế bào T CD4 được gọi là
tế bào T điều hòa (một lần gọi là tế bào T
ức chế) tạo ra feedback hóa học hạn chế phản ứng miễn dịch khi kháng nguyên ngoại lai bị phá hủy. Tuy nhiên,
các tế bào T của bộ nhớ sẽ nhanh chóng khởi phát đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào nếu có tiếp xúc với
kháng nguyên trong tương lai.

Miễn dịch qua trung gian dịch thể
Cơ chế miễn dịch này liên quan đến việc tạo ra các kháng thể và cũng được biểu diễn trong hình 14–7.

Một lần nữa, bước đầu tiên là sự nhận ra các kháng nguyên lạ, lần này bởi các tế bào B, cũng như bởi các đại thực bào và các tế bào T hỗ trợ. Các tế bào T hỗ trợ trình diện kháng nguyên ngoại lai cho các tế bào B, cung cấp một kích thích mạnh để hoạt hóa các tế bào B đặc hiệu cho kháng nguyên này. Các tế bào B được kích hoạt bắt đầu phân chia nhiều lần và hai dòng tế bào con của các tế bào được hình thành. Một số tế bào B mới được tạo ra là các tương bào, chúng tạo ra các kháng thể đặc hiệu cho mỗi kháng nguyên ngoại lai . Các tế bào B khác trở thành tế bào B nhớ, nó sẽ nhớ kháng nguyên đặc hiệu và bắt đầu một phản ứng nhanh chóng khi tiếp xúc lần thứ hai. Kháng thể, còn được gọi là globulin miễn dịch (Ig), im-munoglobulin, hoặc globulin gamma, là những protein có hình dạng giống như chữ Y. Kháng thể không tự tiêu diệt các kháng nguyên ngoại lai, mà là gắn liền với các kháng nguyên để “gắn nhãn” và chúng bị tiêu diệt. Mỗi kháng thể được tạo ra chỉ đặc hiệu cho một kháng nguyên. Bởi vì có rất nhiều tác nhân gây bệnh khác nhau, bạn có thể nghĩ rằng hệ thống miễn dịch sẽ phải có khả năng tạo ra nhiều kháng thể khác nhau, và thực tế điều này là như vậy. Người ta ước tính rằng hàng triệu kháng thể kháng nguyên đặc hiệu khác nhau có thể được tạo ra, nên cần có chúng. Cấu trúc của các kháng thể được thể hiện trong hình 14-8

,

 

 

và năm lớp kháng thể được mô tả trong Bảng 14–1. Các kháng thể được tạo ra sẽ liên kết với kháng nguyên, tạo thành một phức hợp kháng nguyên kháng thể. Phức hợp này dẫn đến sự opsonin hóa, có nghĩa là kháng nguyên hiện nay được “dán nhãn” cho thực bào bởi các đại thực bào hoặc các BC trung tính. Phức hợp kháng nguyên kháng thể cũng kích thích quá trình ngưng kết bổ thể ( complement fixation) (xem Hộp 14–3: Các xét nghiệm chẩn đoán). Một số protein bổ thể tuần hoàn được kích hoạt, hoặc ngưng kết, bởi một phức hợp kháng nguyên kháng thể. Ngưng kết bổ thể có thể hoàn chỉnh hoặc một phần. Nếu kháng nguyên lạ là tế bào, các protein bổ thể liên kết với phức hợp kháng nguyên kháng thể, sau đó với nhau, tạo thành một vòng enzyme gây thủng một lỗ trong tế bào để làm chết của tế bào. Điều này hoàn thành (hoặc kết thúc) sự ngưng kết bổ thể và là những gì xảy ra với các tế bào vi khuẩn (nó cũng là nguyên nhân của tan huyết trong phản ứng truyền máu). Nếu kháng nguyên lạ không phải là một tế bào – giả sử đó là một loại vi-rút, ví dụ – một phần ngưng kết bổ thể diễn ra, trong đó một số protein bổ thể liên kết với phức hợp kháng nguyên kháng thể. Đây là một yếu tố hóa học. Hóa ứng động có nghĩa là “di chuyển theo chất hóa học ” và thực sự là một nhãn dán khác thu hút các đại thực bào để làm tiêu và phá hủy kháng nguyên
ngoại lai. Tóm lại, miễn dịch thu được là rất đặc hiệu, tạo ra bộ nhớ, và, bởi vì nó có, thường trở nên hiệu quả hơn với tác nhân lặp đi lặp lại.Trước khi chúng ta tiếp tục, chúng ta hãy xem xét một so sánh cuối cùng của hai thành phần chính của chúng ta về miễn dịch. Nó có thể hữu ích khi nghĩ đến khả năng miễn dịch bẩm sinh và đặc hiệu như các đội trong một môn thể thao như bóng đá, bóng chày hoặc bóng rổ. Nếu bạn yêu thích một môn thể thao đồng đội , bạn biết rằng đội cần có được hàng rào bảo vệ tốt. Nhóm miễn dịch bẩm sinh sử dụng cùng một cách phòng thủ sau mỗi trận đấu, bất kể đối thủ là ai. Tại sao? Bởi vì nó là chiến lược duy nhất mà nhóm miễn dịch bẩm sinh biết, và bởi vì nó thường hoạt động. Mặc dù nó không thể nhận ra các cầu thủ ngôi sao trên một đội đối lập và thích nghi cho phù hợp, khả năng miễn dịch bẩm sinh thường rất hiệu quả, như là một khu vực phòng thủ trong bóng rổ. Tầm quan trọng lớn cũng là các tế bào miễn dịch bẩm sinh cũng kích hoạt tế bào lympho của phản ứng miễn dịch đặc hiệu – như nếu một người chơi trong đội đã đưa ra một báo động cho đội bóng sẽ thi đấu với đối thủ này vào tuần tới. Nhóm miễn dịch đặc hiệu sẽ tập trung vào và theo đuổi cầu thủ ngôi sao của đối thủ (như với một phòng thủ một kèm một) và sẽ nhớ và chuẩn bị cho cầu thủ đó khi có một trận tái đấu.
Phản ứng kháng thể
Tiếp xúc đầu tiên với một kháng nguyên lạ sẽ kích thích sản xuất kháng thể, nhưng các kháng thể được tạo ra từ
từ và với một lượng nhỏ (xem hình 14–9). Hãy để chúng tôi lấy làm ví dụ cụ thể, vi-rút sởi. Xảy ra đầu tiên của một
người tiếp xúc với vi-rút này, sản xuất kháng thể thường quá chậm để ngăn ngừa bệnh, và người đó sẽ bị bệnh sởi
lâm sàng. Hầu hết những người bị bệnh sởi hồi phục và, sau khi hồi phục, có các kháng thể và các tế bào bộ nhớ đặc trưng cho siêu vi khuẩn bệnh sởi. Trong lần tiếp xúc thứ hai với loại virus này, các tế bào bộ nhớ bắt đầu sản xuất nhanh chóng một lượng lớn kháng thể, đủ để ngăn ngừa một ca mắc bệnh sởi lần hai. Đây là lý do tại sao chúng phát triển khả năng miễn dịch đối với một số bệnh nhất định, và đây cũng là cơ sở cho việc bảo vệ được dùng bởi vắc-xin (xem Hộp 14–4: Vắc xin).Như đã đề cập trước đó, kháng thể gắn nhãn các tác nhân gây bệnh hoặc kháng nguyên lạ khác cho thực bào hoặc ngưng kết bổ thể. Cụ thể hơn, kháng thể gây ngưng kết hoặc trung hòa các tác nhân gây bệnh trước khi hủy diệt chúng. Sự ngưng kết có nghĩa là “sự kết thành nhóm” và đây là những gì xảy ra khi các kháng thể liên kết với các tế bào vi khuẩn. Các vi khuẩn được tập hợp với nhau bằng các kháng thể gắn liền dễ dàng bị thực bào bởi các đại thực bào (xem hình 14–8). Hoạt động của virus có thể bị vô hiệu hóa bởi các kháng thể. Một virus phải vào bên trong một tế bào sống để nhân lên. Tuy nhiên, virus có kháng thể gắn liền với nó không thể nhập vào một tế bào, không thể sinh sản, và sẽ sớm được thực bào. Các độc tố vi khuẩn cũng có thể được trung hòa bằng các kháng thể kèm theo. Các kháng thể thay đổi hình dạng của độc tố, ngăn chặn nó khỏi tác dụng gây hại của nó, và thúc đẩy thực bào của nó bằng đại thực bào. Dị ứng cũng là kết quả của hoạt động của kháng thể (xem Hộp 14–5: Dị ứng).
Các loại miễn dịch
Nếu chúng ta xem xét nguồn gốc của khả năng miễn dịch, đó là, nó xuất phát từ đâu, chúng ta có thể bắt đầu với hai loại chính: miễn dịch di truyền và miễn dịch mắc phải. Khả năng miễn dịch di truyền được trao bởi DNA của chúng tôi, và khả năng miễn dịch mắc phải lại được phát triển hoặc thu được bằng đường tự nhiên hoặc nhân tạo. Miễn dịch di truyền không liên quan đến kháng thể hoặc hệ miễn dịch; nó là kết quả của bản chất hệ di truyền của chúng ta. Điều này có nghĩa là một số mầm bệnh gây bệnh ở một số loài vật chủ nhưng không gây bệnh những loài khác. Ví dụ, chó và mèo có khả năng miễn dịch di truyền đối với vi-rút sởi, là mầm bệnh chỉ dành cho người. Vi rút bệnh bạch cầu chuột chỉ ảnh hưởng đến chuột, chứ không phải con người; chúng ta có khả năng miễn dịch di truyền đối với chúng. Điều này không phải vì chúng ta có kháng thể chống lại các loại virus chuột này, mà đúng hơn là chúng ta có các gen mã hóa protein khiến cho các mầm bệnh này không thể sinh sản trong các tế bào và mô của chúng ta. Khỉ có các gen và protein bảo vệ tương tự cho virus AIDS ở người; HIV không gây bệnh ở những con khỉ này. Bởi vì đây là một đặc điểm di truyền được lập trình trong DNA, khả năng miễn dịch di truyền luôn kéo dài suốt đời. Miễn dịch thu được liên quan đến kháng thể. Miễn dịch thụ động có nghĩa là các kháng thể là từ một nguồn khác, trong khi miễn dịch chủ động có nghĩa là cá nhân tạo ra các kháng thể của chính mình.
Một loại miễn dịch thụ động tự nhiên là sự truyền các kháng thể nhau thai (IgG) từ
máu của mẹ sang tuần hoàn thai nhi. Em bé sau đó sẽ được sinh ra tạm thời miễn dịch với các căn bệnh mà người mẹ miễn nhiễm. Khả năng miễn dịch thụ động này có thể kéo dài bằng cách cho con bú vì sữa mẹ cũng chứa kháng thể của người mẹ (IgA). Miễn dịch thụ động nhân tạo thu được bằng cách tiêm globulin miễn dịch (globulin gamma hoặc kháng thể được tạo sẵn) sau khi được cho là tiếp xúc với một mầm bệnh cụ thể. Globulin miễn dịch như vậy có sẵn cho bệnh sởi Đức, viêm gan A và B, uốn ván và ngộ độc (chống độc tố) và bệnh dại. Đây không phải là vắc-xin; chúng không kích thích các cơ chế miễn dịch, mà là cung cấp sự bảo vệ kháng thể ngay lập tức. Khả năng miễn dịch bị động luôn luôn là tạm thời, kéo dài vài tuần đến vài tháng, bởi vì các kháng thể từ một nguồn khác cuối cùng bị phá vỡ. Hoạt động miễn dịch là sản xuất kháng thể của chính người đó và có thể được kích thích bằng phương tiện tự nhiên hoặc nhân tạo. Tự nhiên có được miễn dịch thu được có nghĩa là một người đã hồi phục từ một căn bệnh và hiện nay đã có kháng thể và tế bào nhớ đặc hiệu cho mầm bệnh đó. Khả năng miễn dịch thu được nhân tạo là kết quả của một loại thuốc chủng kích thích sản xuất kháng thể và tế bào bộ nhớ (xem Hộp 14–6: Vắc-xin đã thay đổi cuộc sống của chúng ta). Không có sự khẳng định chung nào về thời gian của miễn dịch thu được. Phục hồi từ bệnh dịch hạch, ví dụ, tạo ra miễn dịch suốt đời, nhưng vắc-xin bệnh dịch thì không. Thời gian miễn dịch thu được, do đó, thay đổi với bệnh hoặc vắc-xin cụ thể. Các loại miễn dịch được tóm tắt trong Bảng 14–2.

Tuổi tác và sự ảnh hưởng đến hệ bạch huyết
Sự lão hóa của hệ thống bạch huyết là rõ ràng trong việc giảm hiệu quả của các phản ứng miễn dịch. Người cao tuổi có nhiều khả năng mắc bệnh zona hơn là khi còn trẻ, khi hệ thống miễn dịch lão hóa không thể giữ cho vi rút thủy đậu không hoạt động. Họ cũng dễ bị các bnh nhim trùng như cúm và nhng gì được gi là nhim trùng thcp, chng hn như viêm phi sau mt ca cúm. Vc-xin cho chai loi thuc này đều có sn và người cao tui nên được khuyến khích mua chúng. Người cao tui cũng nên chc chn để có được mt min dch un ván-bch hu-ho gà mi 10 năm. Ri lon tmin cũng phbiến hơn người cao tui; hthng min dch nhn thc nhm mt mô cơ thlà nngoi lai và bt đầu shy dit ca nó. Viêm khp dng thp và bnh nhược cơ là nhng ví dvbnh tmin . Tlmc bnh ung thư cũng cao hơn. Các tế bào ác tính có thể đã bphá hy nhanh chóng vn còn sng và sinh sôi ny n

TÓM TẮT
Các cuộc thảo luận trên về khả năng miễn dịch sẽ cho bạn một ý tưởng nhỏ về sự phức tạp của hệ thống phòng thủ của cơ thể. Tuy nhiên, còn có nhiều hơn nữa vẫn chưa được trình bày , đặc biệt là về những ảnh hưởng của hệ thống thần kinh và hệ thống nội tiết tới khả năng miễn dịch. Ví dụ, người ta biết rằng những người dưới áp lực stress lớn có hệ thống miễn dịch có thể không hoạt động như khi không có căng thẳng. Hiện nay, nhiều nghiên cứu đang được thực hiện trong lĩnh vực này. Mục tiêu không phải là loại bỏ tất cả bệnh tật bởi vì điều đó sẽ không thể thực hiện được. Thay vào đó, mục đích là để cho phép mọi người sống cuộc sống khỏe mạnh bằng cách ngăn ngừa một số bệnh nhất định.

Box 14–2 | AIDS 

Tính đến đầu năm 2014, hơn 26 triệu người đã tử vong vì hội chứng suy giảm miễn dịch (AIDS), được gây ra bởi virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV). Trên thế giới, hơn 34 triệu người nhiễm HIV hoặc có AIDS. Căn bệnh này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1981 ở những người đàn ông đồng giới trẻ ở New York và Califor-nia. Những người này có các bệnh nhiễm trùng cơ hội như sarcoma Kaposi và viêm phổi do Pneumocystis và các nhiễm trùng nấm hoặc protozoan khác không xảy ra ở những người có hệ miễn dịch khỏe mạnh. Virus này đến từ đâu? Có khả năng là HIV đã tiến hóa từ vi rút tinh tinh ở châu Phi vào những năm 1930. Sự lây lan của virus ở người ban đầu rất chậm và chỉ khi du lịch hàng không trở thành phổ biến thì virus đã lan rộng ra toàn thế giới. HIV là một retrovirus lây nhiễm các tế bào T hỗ trợ, đại thực bào và nhiều tế bào khác của con người. Nếu không có tế bào T hỗ trợ đầy đủ, hệ miễn dịch bị suy yếu nghiêm trọng. Tác nhân gây bệnh không được nhận diện là ngoại lai, tế bào B không được kích hoạt, và các tế bào T diệt không được kích thích để sinh sôi nảy nở. Mặc dù một số bệnh nhiễm trùng cơ hội
có thể được điều trị bằng thuốc và thậm chí đã được chữa khỏi tạm thời, nhưng hệ thống miễn dịch không thể ngăn ngừa nhiễm trùng tiếp theo hoặc tiếp theo. Thời kỳ ủ bệnh của AIDS rất khác nhau, dao động từ vài tháng đến vài năm. Một người bị nhiễm có thể vô tình truyền HIV cho người khác trước khi bất kỳ triệu chứng nào xuất hiện. Cần nhấn mạnh rằng AIDS, mặc dù có thể lây truyền, không phải là một căn bệnh truyền nhiễm. Nó không lây lan do tiếp xúc bình thường như bệnh sởi hay cảm lạnh thông thường. Sự lây truyền của AIDS xảy ra thông qua tiếp xúc tình dục, khi tiếp xúc với máu bị nhiễm bệnh, hoặc do sự lây lan qua nhau của vi rút từ mẹ sang thai nhi.

Advertisement
Tại Hoa Kỳ, hầu hết các trường hợp mắc bệnh AIDS trong những năm 1980 đều ở nam giới đồng tính và những người dùng ma túy IV dùng chung ống tiêm bị nhiễm máu. Tuy nhiên, đến những năm 1990, rõ ràng là AIDS cũng được truyền nhiễm khác giới. Phần lớn các nước còn lại trên thế giới, đặc biệt là châu Phi và châu Á, việc lây truyền AIDS luôn chủ yếu do tiếp xúc tình dục khác giới, với số lượng nữ giới bằng đàn ông bị nhiễm bệnh. Ở nhiều nước, AIDS vẫn là một vấn đề sức khỏe cộng đồng rất lớn. Theo văn bản này, AIDS vẫn là một căn bệnh nan y. Hiện tại, chúng ta không có loại thuốc nào loại trừ HIV, mặc dù một số loại thuốc kết hợp có hiệu quả ngăn chặn virus ở một số người. Đối với những người này, AIDS có thể trở thành căn bệnh mãn tính nhưng không gây tử vong. Thật không may, các loại thuốc này không có tác dụng đối với tất cả mọi người, và chúng rất tốn kém, đặt chúng vượt quá khả năng của hầu hết bệnh nhân AIDS trên thế giới. Hiện tại chúng ta chưa có vắc-xin phòng chống AIDS, mặc dù có nhiều công việc nghiên cứu đang diễn ra. HIV là một loại virus đột biến; nó liên tục thay đổi chính nó, làm cho các kháng thể sản xuất trước đây không hiệu quả. Ngay cả một người khỏe mạnh với hệ thống miễn dịch có thể cũng khó để theo kịp với một loại virus đột biến nhanh như vậy, và một hệ thống miễn dịch bị suy yếu đơn giản là không thể theo kịp. Một kháng nguyên hằng định, một kháng nguyên không thay đổi và có thể được sử dụng trong vắc xin, vẫn chưa được phát hiện. Phòng chống hành vi vẫn cực kỳ quan trọng và đòi hỏi phải có giáo dục. Mọi người nên biết làm thế nào AIDS lây lan và biết những hành vi có nguy cơ cao mắc HIV . Nhân viên chăm sóc sức khỏe có trách nhiệm đặc biệt, không chỉ để giáo dục bản thân mà còn cung cấp giáo dục về AIDS cho bệnh nhân và gia đình bệnh nhân của họ và khuyến khích xét nghiệm HIV khi thích hợp.

Box 14–4 | Vắc xin

Mục đích của vắc-xin là phòng bệnh. Một loại vắc-xin chứa một kháng nguyên mà hệ thống miễn dịch sẽ phản
ứng, giống như với mầm bệnh thực sự. Các loại kháng nguyên vaccin là một mầm bệnh đã chết hoặc bị suy yếu (bị suy yếu), một phần của tác nhân gây bệnh như vỏ vi khuẩn, hoặc một độc tố vi khuẩn bất hoạt được gọi là chất độc.
Bởi vì chính vắc-xin không gây bệnh (với những trường hợp ngoại lệ rất hiếm), thực tế là việc sản xuất kháng thể với nó chậm là không gây hại cho người đó. Vắc-xin này như là lần tiếp xúc đầu tiên với mầm bệnh và kích thích sản xuất kháng thể và tế bào bộ nhớ. Khi tiếp xúc với mầm bệnh, các tế bào bộ nhớ
bắt đầu sản xuất nhanh một lượng lớn kháng thể, đủ để ngăn ngừa bệnh tật. Bây giờ chúng ta có vắc-xin cho nhiều bệnh. Vắc-xin uốn ván và bạch hầu có chứa chất độc, các độc tố bất hoạt của những vi khuẩn này. Vắc xin viêm phổi có phế cầu khuẩn và viêm màng não có chứa vỏ vi khuẩn. Những vắc-xin này không thể gây bệnh bởi vì vỏ vi khuẩn không độc hại và không sống; không có khả năng gây hại hoặc sinh sản. Các loại vắc-xin cúm và bệnh dại có chứa vi-rút chết. Sởi và vắc-xin bại liệt bằng đường uống có chứa các virus bị suy yếu (suy yếu). Mặc dù các mầm bệnh suy yếu nhưng có tính kháng nguyên mạnh và kích thích đáp ứng miễn dịch bảo vệ, nhưng có một cơ hội rất nhỏ là mầm bệnh có thể lấy lại độc lực và gây bệnh. Vắcxin bại liệt bằng đường uống sống (vẫn đang được sử dụng trong nhiệm vụ loại bỏ bại liệt trên toàn thế giới) có nguy cơ 1 trong 500.000 trường hợp gây bại liệt. Vắc-xin bại liệt tiêm vi-rút đã bị giết chết không có rủi ro như vậy

Box 14–5 | Dị ứng

Dị ứng là phản ứng quá mẫn cảm với một kháng nguyên đặc hiệu lạ, được gọi là chất gây dị ứng. Các chất gây dị ứng bao gồm phấn hoa thực vật, thực phẩm, hóa chất trong mỹ phẩm, thuốc kháng sinh như penicillin và bào tử nấm mốc. Các chất gây dị ứng như vậy không phải là bản thân chúng có hại. Hầu hết mọi người, ví dụ, có thể hít vào phấn hoa, ăn đậu phộng và tôm, hoặc uống penicillin không có tác dụng xấu. Quá mẫn có nghĩa là hệ thống miễn dịch bị phản ứng nhầm lẫn – và đáp ứng quá mức – với chất gây dị ứng và gây tổn thương mô bằng cách đó. Sự phát triển của dị ứng thực phẩm đối với tôm được thể hiện trong Hình 14 – A. Lần đầu tiên tiếp xúc với protein tôm, các tế bào tua bắt các protein trong niêm mạc của ruột non và mang nó đến các tế bào T trong mảng Peyer.  lý do chúng ta chưa biết rõ, tế bào T của một người có thể không có khả năng “hiểu” đó là protein tôm và xem nó như là thức ăn. Nếu điều đó xảy ra, các tế bào T kích hoạt các tế bào B, và chúng tạo ra các kháng thể IgE đối với protein tôm. Những kháng thể này sau đó liên kết với các tế bào mast, chứa histamine và leukotrienes. Sau đó, khi tiếp xúc với protein tôm thứ hai, các liên kết protein với các kháng thể IgE trên các tế bào mast, gây ra sự giải phóng histamin và các cytokine khác. Những hóa chất này đóng góp vào việc gây phản ứng viêm bằng cách tăng tính thấm của mao mạch và tĩnh mạch. Tuy nhiên, trong phản ứng dị ứng, tình trạng viêm không có mục đích hữu ích – nó chỉ gây hại và tạo ra các triệu chứng như nổi mề đay, hoặc chảy nước mắt và chảy nước mũi (hoặc sốt), hoặc thở khò khè nghiêm trọng hơn và khó thở đặc trưng cho hen suyễn (xem Chương 15) ). Một số loại thuốc có sẵn để chống lại những tác dụng này. Sốc phản vệ là một phản ứng dị ứng cực đoan có thể được gây ra bởi tiếp xúc với penicillin, nọc côn trùng, hoặc một số loại thực phẩm. Trên lần tiếp xúc đầu tiên, người đó trở nên nhạy cảm với kháng nguyên ngoại lai. Trong lần tiếp xúc thứ hai, histamine và các cytokine khác được giải phóng từ các tế bào mast khắp cơ thể và làm giảm đáng kể lượng máu. Kết quả giảm huyết áp giảm có thể gây tử vong chỉ trong vài phút. Những người biết họ bị dị ứng với ong đốt, ví dụ, có thể có được một ống tiêm epinephrine mang theo. Epinephrine có thể trì hoãn sự tiến triển của sốc ana-phylactic đủ lâu để người bệnh tìm kiếm sự chăm sóc y tế.
Các nghiên cứu lâm sàng để giúp hệ miễn dịch (tế bào T) học cách dung nạp các chất gây dị ứng đang diễn ra. Trẻ em bị dị ứng nặng (có khả năng gây tử vong) đối với sữa hoặc đậu phộng được cho trước tiên, trong thực phẩm, một lượng nhỏ protein vấn đề. Những tuần sau, họ nhận được nhiều hơn một chút, sau đó nhiều hơn một chút, v.v. Sau nhiều tháng tăng dần, một số trẻ có thể ăn đến một tá đậu phộng hoặc uống từ 6 đến 8 ounce sữa. Các nghiên cứu như vậy phải tiến hành chậm và dưới sự giám sát y tế chặt chẽ.

Box 14–6 | Vắc xin đã thay đổi cuộc sống của chúng ta

IỞ Anh vào năm 1797, Edward Jenner đã công bố kết quả của mình về việc sử dụng vi-rút cowpox được gọi là vac-cinia làm vắc-xin đầu tiên cho bệnh đậu mùa, một loại có liên quan chặt chẽ với vi rút . (Ông không biết về các tác nhân gây bệnh thực sự vì virus chưa được phát hiện, nhưng ông đã nhận thấy rằng những người đã bị bệnh đậu mùa hiếm khi mắc bệnh đậu mùa.) Năm 1980, Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố rằng bệnh đậu mùa đã bị loại trừ trên toàn thế giới. Một căn bệnh đã giết chết hoặc phá hủy hàng triệu người trong suốt lịch sử được ghi nhận hiện nay được coi là một phần của lịch sử (ngoại trừ việc sử dụng vi-rút có thể là một vũ khí sinh học). Trong thế kỷ 19 ở miền bắc Hoa Kỳ, hàng ngàn trẻ em đã chết vì bệnh bạch hầu mỗi mùa đông. Ngày nay có ít hơn 10 trường hợp bạch hầu mỗi năm trong cả nước. Vào đầu những năm 1950, 50.000 trường hợp liệt bại liệt đã được báo cáo tại Hoa Kỳ mỗi năm. Ngày nay, virus bại liệt hoang dã không được tìm thấy ở Bắc Mỹ. Bệnh đậu mùa, bạch hầu và bại liệt không còn là những căn bệnh khủng khiếp mà như trước đây, và điều này là do sự phát triển và sử dụng rộng rãi của văcxin. Khi người ta được bảo vệ bằng vắc-xin, họ không còn là vật chứa hoặc nguồn gây bệnh cho người khác, và sự lây lan của bệnh có thể bị giới hạn rất nhiều. Các bệnh khác đã được kiểm soát bằng cách sử dụng
vắc-xin là uốn ván, quai bị, sởi, sởi và sởi Đức. Ho gà đã được kiểm soát cho đến gần đây, khi tỷ lệ tiêm chủng giảm. Với mức giảm đó, số trường hợp hàng năm ở Hoa Kỳ đã tăng đáng kể. Thuốc chủng ngừa bệnh viêm gan B đã làm giảm đáng kể số ca mắc bệnh này ở những nhân viên y tế, và thuốc chủng này được khuyên dùng cho tất cả trẻ em. Những người đã tiếp xúc với bệnh dại, mà hầu như luôn luôn gây tử vong, có thể được bảo vệ bằng
vắc-xin an toàn. Nếu không có vắc-xin như vậy, cuộc sống của chúng ta sẽ rất khác biệt. Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh hoặc tử vong ở trẻ nhỏ sẽ thường xuyên hơn nhiều, và tất cả chúng ta sẽ phải nhận thức rõ hơn về các bệnh truyền nhiễm. Ở nhiều nơi trên thế giới, điều này vẫn đúng; nhiều nước đang phát triển ở châu Phi và châu Á vẫn không thể đủ khả năng cho các chương trình chủng ngừa cho con cái của họ. Nhiều bệnh được đề cập ở đây, mà chúng ta hiếm khi nghĩ đến, vẫn là một phần quan trọng trong cuộc sống của hàng triệu người.

Điểm chính

Các chức năng của hệ bạch huyết
1. Để trả lại dịch kẽ cho máu,để duy trì thể tích máu (xem hình 14–1).
2. Để bảo vệ cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh và các tác nhân ngoại lai.

Cấu tạo của hệ thống bạch huyết
1. Mạch bạch huyết và bạch huyết.
2. Mô bạch huyết: các hạch bạch huyết và các nang, lách, và tuyến ức; tế bào lympho trưởng thành và nhân lên; tế bào gốc có mặt.

Bạch huyết – dịch mô đi vào các mao mạch bạch huyết
1. Tương tự như huyết tương, nhưng có nhiều WBC hơn, và có ít protein hơn.
2. Phải được trả lại máu để duy trì thể tích máu và huyết áp.
Mch bch huyết
1. Các mao mạch bạch huyết tận được tìm thấy trong hầu hết các không gian mô; thu thập chất lỏng mô và protein (xem hình 14–2).

2. Cấu trúc của các mạch bạch huyết lớn hơn giống như mạch máu; van ngăn chặn dòng chảy của bạch huyết.
3. Bạch huyết được tiếp tục di chuyển trong các mạch bạch huyết bằng cách:
a.Co bóp của các mạch bạch huyết
b.Các máy bơm cơ xương
c.Các máy bơm hô hấp
4. Bch huyết tthân dưới và góc phn tư phía trên bên trái đi vào ng ngc và được đưa trli máu tĩnh mch dưới đòn trái (xem hình 14–3).
5. Bạch huyết từ góc phần tư phía trên bên phải đi vào ống dẫn bạch huyết phải và được đưa trở lại máu ở tĩnh mạch dưới đòn phải.

Các hạch bạch huyết — khối lượng lớn, bao gồm của mô bạch huyết
1. Tìm thấy trong các nhóm dọc theo con đường của các mạch bạch huyết.
2. Khi bch huyết chy qua các hch :
a. Vt thlạ được thc bào bi đại thc bào ngưng kết
b. Tế bào lympho được kích hoạt và tạo tương bào sản xuất kháng thể kháng nguyên lạ (xem hình 14-4)
3. Các nhóm bạch huyết kết hợp chính là nhóm hạch ở cổ, nách và bẹn. Đây là các nút giao của đầu và chi với thân cơ thể; loại bỏ mầm bệnh từ bạch huyết từ chi dưới trước khi bạch huyết trở lại máu. Nang bch huyết – kích thước nhkhông bbao phca mô bch huyết
1. Tìm thấy bên dưới biểu mô của tất cả các niêm mạc, đó là, các vùng có lỗ mở tự nhiên cho môi trường.
2. Tiêu diệt các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào biểu mô của đường hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu hoặc sinh dục.
3. Amidan là các hạch bạch huyết của họng; Các mảng Peyer là những phần của ruột non.

Lách — nằm ở góc phần tư phía trên bên trái phía sau dạ dày
1. Lách bào thai tạo ra hồng cầu
2. Các chức năng sau khi sinh:
a. Cha các tế bào lympho được kích hot và sn xut tương bào to ra các kháng th
b. Chứa bạch cầu đơn nhân và đại thực bào cố định (tế bào RE) thực hiện thực bào mầm bệnh và hồng cầu già; bilirubin được hình thành và gửi đến gan để bài tiết mật
c. Lưu trữ tiểu cầu và phá hủy tiểu cầu bị hư hỏng

Tuyến ức – thấp hơn tuyến giáp; ở thai nhi và trẻ sơ sinh tuyến ức lớn (xem hình 14–5); với tuổi trưởng thành co lại
1. Tạo ra các tế bào lympho T (tế bào T).
2. Tạo ra các tế bào khác và các hormon tuyến ức cho phép các tế bào T trở nên có khả năng miễn dịch học: có thể nhận biết các kháng nguyên ngoại lai và cung cấp khả năng miễn dịch.
3. Hai khía cạnh của khả năng miễn dịch là tự nhận biết (đối với tế bào) và tự dung nạp (đối với protein và các phân tử hữu cơ khác mà tế bào của cơ thể tạo ra). Khả năng miễn dịch — khả năng tiêu diệt các kháng nguyên lạ và ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm trong tương lai
1. Kháng nguyên là các marker hóa học xác định các tế bào. Tế bào người có kháng nguyên “quen” – loại HLA.
2. Kháng nguyên lạ kích thích sản xuất kháng thể hoặc phản ứng miễn dịch khác và bao gồm vi khuẩn, vi rút, nấm, động vật nguyên sinh và các tế bào ác tính. Khả năng miễn dịch bẩm sinh (xem hình 14–6)
1. Là không đặc hiệu, các đáp ứng luôn giống nhau, không tạo ra bộ nhớ và không trở nên hiệu quả hơn. Bao gồm các rào cản, tế bào bảo vệ và các chất hóa học trung gian.

2. Hàng rào
a. Lp sng không gián đon là mt rào chn tuyt vi; vi sinh vt và bã nhn gii hn sphát trin ca vi khun khác; tế bào biu bì sng tiết ra cht bo v.
b. Mô dưới da với các bạch cầu
c. Cht nhy và mô liên kết vi bch cu; biu mô hô hp trên được phbi lông chuyn
d. HCl trong dch dạ dày
e. Lysozyme trong nước bọt và nước mắt
3. Hàng rào tế bào
a. Phagocytes – đại thực bào, bạch cầu trung tính, bạch cầu ưa acid; đại thực bào cũng kích hoạt các tế bào lympho của khả năng miễn dịch đặc hiệu
b. Tế bào Langerhans và các tế bào tua khác — kích hoạt tế bào lympho
c. Các tế bào diệt tự nhiên – phá hủy các tế bào lạ bằng cách phá vỡ màng tế bào của chúng
d. Tế bào ái kiềm và tế bào mast – sản xuất histamine và leukotrienes (viêm)
4. Chất hóa học
a. Interferon ngăn chặn sự sinh sản của virus
b. Protein bthli gii các tế bào l, thu hút các bch cu, và góp phn gây viêm
c. Viêm – phn ng vi bt kloi tn thương nào; giãn mch và tăng tính thm mao dn mang li dch mô và bch cu cho khu vc. Mc đích: để khu trú các tn thương, loi bnguyên nhân, và làm cho sa cha mô có th. Du hiu: đỏ, nóng, sưng và đau. Miễn dịch đặc hiệu (xem hình 14–7)
1. Rất đặc hiệu, có thể liên quan đến kháng thể, tạo ra trí nhớ và phản hồi trở nên hiệu quả hơn. Bao gồm khả năng miễn dịch qua trung gian tế bào và trung gian dịch thể; được thực hiện bởi các tế bào T, tế bào B và đại thực bào.
2. Tế bào lympho T (tế bào T) – trong phôi được sản xuất trong tuyến ức và RBM; chúng đòi hỏi kích thích của tuyến ức cho sự trưởng thành; di chuyển đến lá lách, hạch bạch huyết và nang bạch huyết.
3. Tế bào lympho B (tế bào B) – trong phôi được sản xuất trong RBM; di chuyển đến lá lách, hạch bạch huyết và nốt nang bạch huyết

4. Kháng nguyên trước tiên phải được nhận ra; điều này được thực hiện bởi các tế bào B hoặc bởi các tế bào T hỗ trợ so sánh kháng nguyên lạ với các kháng nguyên “quen” có mặt trên các đại thực bào.
5. Tế bào T htrkhi đầu mnh mmt hoc chai cơ chế min dch: min dch qua trung gian tế bào và min dch qua trung gian dch th. Miễn dịch trung gian tế bào (tế bào) (xem hình 14–7)
1. Không liên quan đến kháng thể; có hiệu quả chống lại các tác nhân gây bệnh nội bào, các tế bào ác tính và ghép mô ngoại.
2. Các đại thực bào và tế bào T hỗ trợ nhận biết kháng nguyên lạ; T hỗ trợ là kháng nguyên đặc hiệu và bắt đầu phân chia để tạo thành các tập con khác nhau của tế bào T.
3. Các tế bào T nhớ sẽ ghi nhớ kháng nguyên ngoại lai đặc hiệu.
4. Tế bào T độc (giết) T phá hủy hóa học các tế bào ngoại lai và tạo ra các cytokine để thu hút các đại thực bào.
5. Các tế bào T điều chỉnh ngừng đáp ứng miễn dịch khi tác nhân gây bệnh đã được loại bỏ. Khả năng miễn dịch trung gian dịch thể (Humoral) (xem hình 14–7)
1. Có liên quan đến sản xuất kháng thể; có hiệu quả chống lại tác nhân gây bệnh và tế bào ngoại lai.
2. Tế bào B, đại thực bào và tế bào T hỗ trợ nhận biết kháng nguyên lạ, các tế bào B là kháng nguyên đặc hiệu và bắt đầu phân chia.
3. Các tế bào bộ nhớ B sẽ nhớ các kháng nguyên ngoại lai cụ thể.
4. Các tế bào B khác trở thành các tương bào tạo ra các kháng thể kháng nguyên đặc hiệu.
5. Một phức hợp kháng nguyên kháng thể được hình thành, thu hút các đại thực bào (opsonization).
6. Tạo phức hợp bổ thể được kích thích bởi các phức hợp kháng nguyên – kháng thể. Protein bổ thể liên kết với phức hợp kháng nguyên kháng thể và kháng nguyên tế bào li giải hoặc tăng cường thực bào của kháng nguyên không bào.

Kháng thể – globulin miễn dịch (Ig) hoặc globulin gamma (xem Bảng 14–1 và Hình 14– 8)
1. Protein được sản xuất bởi các tương bào để đáp ứng với kháng nguyên ngoại lai.
2. Mỗi kháng thể chỉ dành riêng cho một kháng nguyên ngoại lai.
3. Liên kết với kháng nguyên ngoại lai để gắn nhãn nó cho sự nhiễm độc thực bào (opsonization). Các phn ng và chc năng kháng th(xem hình 14–9)
1. Trong lần tiếp xúc đầu tiên với kháng nguyên ngoại lai, kháng thể được sản xuất chậm và với số lượng nhỏ, và người đó có thể phát triển bệnh lâm sàng.

2. Trong lần tiếp xúc thứ hai, các tế bào bộ nhớ bắt đầu sản xuất nhanh chóng một lượng lớn kháng thể, và một trường hợp thứ hai của bệnh có thể được ngăn chặn. Đây là cơ sở cho việc bảo vệ được đưa ra bởi vắc-xin, nơi thay thế sự tiếp xúc đầu tiên.
3. Kháng thể gây ngưng kết (kết tụ) của các tế bào vi khuẩn; các tế bào được tập trung lại dễ dàng hơn cho các đại thực bào để thực bào (xem hình 14–8).
4. Kháng thể trung hoà virus bằng cách liên kết với chúng và ngăn chặn xâm nhập của chúng vào các tế bào.
5. Kháng thể trung hòa độc tố vi khuẩn bằng cách liên kết với chúng và thay đổi hình dạng của chúng. Các loại miễn dịch (xem Bảng 14–2)

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

1. Gii thích mi quan hgia huyết tương, dch mô và bch huyết, vmt chuyn động ca nước khp cơ th. (p. 358)
2. M
ô ththng mch bch huyết. Gii thích làm thế nào bch huyết được tiếp tc di chuyn trong các mch bch huyết. Cách đổ vào tĩnh mch ca bch huyết ? (p. 358)
3.C
ác vtrí ca các nhóm chính ca các hch bch huyết, và gii thích chc năng ca h. (trang 358–359)
4.N
êu vtrí ca các hch bch huyết, và gii thích chc năng ca chúng. (trang 359–360)
5.
c định vtrí ca lách và gii thích chc năng ca nó. Nếu lách được ly ra, cơ quan nào sbù đắp cho chc năng ca nó? (p. 360)
6. Gi
i thích chc năng ca tuyến c, và trng thái khi (tui) chc năng này là quan trng nht. (trang 360–361, 363)
7.T
ên các loi kháng nguyên ngoi lai khác nhau mà hthng min dch phn ng và nêu ra ba khác bit chung gia khnăng min dch bm sinh và khnăng min dch thu được. (p. 363)
8. Mi
n dch bm sinh bao gm các rào cn, phòng thtế bào, và hóa cht; đưa ra hai ví dvmi ví d. (p. 364)
9. Gi
i thích cách mt kháng nguyên được nhn ra là l. Cơ chế min dch đặc hiu nào liên quan đến sn xut kháng th? Gii thích opsonization nghĩa là gì. (trang 366, 368–369)

10.Nêu các chc năng ca các tế bào T htr, tế bào T độc tế bào, các tế bào T quy định, và các tế bào T bnh. Các tương bào phân bit vi loi tế bào lympho nào? Nêu rõ chc năng ca các tương bào. Loi tế bào nào khác đến ttế bào lympho B? (trang 366, 368)
11.
Điu gì kích thích ngưng kết bth? Quá trình này tiêu dit kháng nguyên tế bào và kháng nguyên không di động như thế nào? (p. 369)
12. gi
i thích các phn ng kháng thca ngưng kết và trung hòa. (pp. 371, 373)
13.Gi
i thích cách mt vc-xin cung cp khnăng min dch bo vvmt phơi nhim đầu tiên và thhai đối vi tác nhân gây bnh. (trang 370– 371)
14.Gi
i thích skhác bit gia nhng điu sau đây: (pp. 373–375)
a.Mi
n dch bm sinh và thu được
b. Kh
năng min dch thu được thụ động và khnăng
mi
n dch thu được chủ động
c. Kh
năng min dch thụ động tnhiên và nhân to
d. Kh
năng min dch hot động tnhiên và nhân to

Tài liệu mở rộng

1. Bnh dch hch, còn được gi là bnh dch hch đen, là mt căn bnh nghiêm trng do vi khun gây ra và lây lan tbchét tchut hoc các động vt gm nhm khác cho người. Nó có tên “đen” ca nó t“sưng phng”, sưng phng màu ti được tìm thy trong háng hoc nách ca nhng người bbnh dch hch. Gii thích nhng gì là sưng phng và ti sao chúng thường được tìm thy háng và nách.
2. Trong b
nh Rh ca trsơ sinh, kháng thca người mbước vào tun hoàn thai nhi và tiêu dit các tế bào máu đỏ ca thai nhi. Mt người mcó loi máu O có kháng thkháng A và kháng B nhưng có thcó mt strem loi A mà không có bt kvn đề gì c. Gii thích vì sao. (Nhìn vào Bng 14–1 và Hình 14–8.)
3. C
ác loi vc-xin tt nht được đưa ra bng cách tiêm. Tuy nhiên, thuc chng nga bi lit bng đường ung (OPV) tuy nhiên, không phi là nó được đưa ra bng ming. Nhrng mc đích ca vc-xin là tiếp xúc vi tác nhân gây bnh, điu này cho bn biết vvirus bi lit (có ba) và khu vc nhim trùng thông thường ca chúng là gì?

4.Mọi người nên tiêm phòng uốn ván mỗi 10 năm một lần. Đó là những gì chúng ta thường gọi là “chích uốn ván”. Một người nào đó bị thương do nhiễm bẩn đất cũng nên được tăng cường uốn ván (nếu không có trong 10 năm qua). Nhưng một người nào đó có triệu chứng uốn ván thì nên được tiêm globulin miễn dịch, uốn ván. Giải thích sự khác biệt và tại sao TIG lại quan trọng như vậy.
5.Người bị AIDS dễ bị nhiều bệnh khác. Điều nào ít nhất có thể là: viêm phổi, viêm khớp dạng thấp, nhiễm trùng nấm men, hoặc nhiễm trùng đơn bào ruột? Giai thích câu trả lời đó.
6.Vết cắt da đã cho phép vi khuẩn xâm nhập vào lớp biểu bì và lớp hạ bì. Cả hai cơ chế miễn dịch bẩm sinh và thích nghi sẽ đáp ứng. Đồ thị trong câu hỏi Hình 14 – A là một dòng thời gian mô tả chuỗi các đáp ứng. Hãy thử để phù hợp với mỗi tế bào miễn dịch và sản xuất kháng thể với vị trí thích hợp của nó trong chuỗi. Để bắt đầu, đối với dòng màu đỏ, # 1: loại tế bào nào có mặt trong lớp biểu bì để đưa mầm bệnh đến?

Advertisement

Giới thiệu Lac Thu

Check Also

[Xét nghiệm 59] Hormon tạo hoàng thể (LH)

HORMON TẠO HOÀNG THỂ (LH) (Hormone lutéinisante / Luteinizing Hormone) Nhắc lại sinh lý Hormon …