[Huyết học] NHẬN DIỆN THIẾU MÁU THIẾU SẮT (IDA) VÀ THALASSEMIA TRÊN CÔNG THỨC MÁU

NHẬN DIỆN THIẾU THIẾU SẮT (IDA) VÀ THALASSEMIA TRÊN CÔNG THỨC

Bs. Phan Trúc
Có rất nhiều thông tin thú vị từ công thức , tuỳ khả năng của mỗi người khai thác mà sẽ vận dụng đến đâu. Trên góc độ Huyết học, mình xin đưa ra “chỉ điểm” để phân biệt IDA và Thalassemia. Tuy nhiên, trước khi bắt đầu, phải xin nhấn mạnh một vài điểm:
    • Thiếu hồng cầu nhỏ nhược sắc không chỉ gặp trong IDA và thalassmia, các tình trạng phổ biến khác của nó gồm: Thiếu trong mạn tính (ACD) và lý hemoglobin [Xin xem lại video để có cái nhìn tổng quan: https://www.youtube.com/watch?v=BrF5v6PDKzo ]
  • Thalassemia có rất nhiều biến thể, những người mang hoàn toàn có thể có hồng cầu bình thường; vì vậy, khuyến cáo mới nhất cho phép sàng thalassemia ở ngay khi MCV <85 fL
  • Nhu cầu tạo hồng cầu của Thalassemia rất cao, nên nguy cơ thiếu sắt “tương đối” trên nền Thalassemia là hoàn toàn có thể. Vì vậy, đôi lúc sau khi thất bại với bù sắt ta mới nhận ra đã bỏ sót thalassemia.
  • Thiếu thiếu sắt hoàn toàn có thể đi kèm với thiếu dưỡng khác (B9, B12) vì vậy MCV sẽ không thấp; trong hợp đó, quan sát lam có thể thấy hai dân số hồng cầu. Nếu khó khăn quá thì cứ bù sắt trước, thiếu hồng cầu to sẽ xuất hiện rõ sau đó.

1. Thiếu thiếu sắt (IDA):

a. Loại thiếu này là thiếu do thiếu nguyên liệu thật sự, vì vậy khả năng đáp ứng của tuỷ thường không cao (số lượng HC không tăng cao), không phải bất thường của bản thân hồng cầu nên MCV giảm không nhiều
=> Chỉ số Mentzer = MCV/RBC cao.
b. Do sự phản ứng chéo của erythropoietin với thụ thể của thrombopoietin (Mpl) nên có thể gặp tình trạng tăng tiểu cầu phản ứng
c. Do hồng cầu có đời sống khoảng 120 ngày, vì vậy trong khoảng thời gian bắt đầu “hồng cầu nhỏ, nhược sắc” sẽ có sự hỗn loạn trong quần thể hồng cầu [cả bình thường và bất thường], nên RDW sẽ cao (tuỳ giai đoạn)
Advertisement

2. Thalassemia

a. Loại thiếu này do sự tổng hợp globin không hiệu quả, không phải thiếu nguyên liệu, nên đáp ứng tuỷ rất mạnh (bằng chứng là quan sát lam sẽ thấy rất nhiều các hồng cầu lưới/ HC ); không có đủ lượng HC, nó bù lại bằng số lượng (RBC tăng cao), nhưng bản thân mỗi HC bất thường thật sự (MCV thấp hẳn) => chỉ số Mentzer = MCV/RBC sẽ thấp. Điểm cắt <13 có độ đặc hiệu cao cho thalassemia.
b. Vì mỗi HC được tạo ra đều “từ một lò bất thường”, nên tính đa hình trong quần thể sẽ thấp hơn [RDW sẽ thấp]. Tuy nhiên, trong các đợt tán huyết, các trị số sẽ biến đổi [MCV, RDW]. Chính vì vậy, phết ngoại biên vẫn là một chỉ điểm .
c. Nên nhớ rằng, Thalassemia giai đoạn cường sẽ giảm các dòng .
Các bạn quan sát hai huyết đồ ( thật) ở bên dưới, và tự chiêm nghiệm và nhận ra giá trị nào là hằng định, và giá trị nào chỉ là “tương đối”! Hy vọng bài viết hữu ích.
Chúc các bạn cuối tuần vui vẻ.
Advertisement

Giới thiệu Diễn đàn Bác sĩ trẻ Việt Nam

Avatar
Y khoa không phải là một nghệ thuật, Y khoa là một khoa học thật sự, một khoa học vô cùng phức tạp đòi hỏi người hành nghề y phải khéo léo vận dụng kiến thức để không bỏ qua cơ hội cứu chữa người bệnh. Nếu mỗi người y khoa Việt Nam góp lên một tiếng nói, liên kết lại, chúng ta có thể thay đổi căn bản giáo dục Y khoa nước nhà. Hãy tham gia với chúng tôi tại: https://www.facebook.com/groups/diendanbacsitrevietnam

Like page Y lâm sàng để cập nhật những thông tin và bài viết mới nhất!

Check Also

[VYPO] Upadacitinib thể hiện hiệu quả vượt trội so với Abatacept

Upadacitinib thể hiện hiệu quả vượt trội so với Abatacept 2 thuốc trị viêm khớp …