[Huyết học] MỘT TRƯỜNG HỢP CÔNG THỨC MÁU BẤT THƯỜNG RẤT THÚ VỊ

MỘT HỢP CÔNG THỨC BẤT THƯỜNG RẤT THÚ VỊ

Bs. Phan Trúc
Đầu tiên xin cảm ơn Bs Nguyễn Ngọc Tài – người bạn thời sinh viên của mình đã gửi đến vô cùng thú vị này.
Trong công thức này, chúng ta thấy rất “choáng” với RBC, Hct cực thấp; trong khi đó Hb bình thường MCH, MCHC quá khủng. ca này xong chắc sẽ giúp được nhiều bạn hiểu rõ hơn về các chỉ số trong công thức .
Muốn hiểu tình huống này, chúng ta phải xem các chỉ số này được tính như thế nào trong máy đếm tế bào tự động. Cần hiểu rằng biến số nào là độc lập, và biến nào là phụ thuộc.
  • Chúng ta chỉ có 3 thông số được đo thật sự (biến độc lập)
1. Số lượng Hồng cầu (RBC)
2. Hematocrit (Hct)
3. Hemoglobin (Hb)
Nhưng nhất là Hb được đo khác biệt, bằng cách ly giải hồng cầu, bộc lộ Hb tự do, và dùng bộ kit, đo bằng phương pháp so màu. Vậy sẽ có vấn đề gì với cách đo này:
– Nó độc lập với số lượng hồng cầu, Hb tự do trong (nếu có) vẫn được tính để đo Hb như bình thường.
– Những tình huống làm ảnh hưởng lên độ đục của như tăng triglycerid , có thể làm giả kết quả Hb.
  • Các thông số MCH, MCHC là thông số tính toán (biến phụ thuộc), trong đó:
MCH = Hb/RBC (Lượng Hb trong một hồng cầu)
MCHC = Hb/Hct (Lượng Hb trong một đơn vị thể tích, muốn không nhầm lẫn hai chỉ số này, hãy để ý chữ “C” cuối ở MCHC, nó là concentration, nghĩa là nồng độ, và chúng ta biết rằng, nồng độ thì tính trên đơn vị thể tích => tự suy luận nhé)
Ở tình huống trên, MCH và MCHC quá cao, chỉ có thể do tăng tử số (Hb) hoặc giảm mẫu số (RBC, Hct). Rõ ràng câu trả lời quá rõ ràng là do mẫu số quá nhỏ.
Vậy, vấn đề đặt ra là, tại sao RBC và Hct thấp vậy mà Hb vẫn cao? Câu trả lời chắc các bạn đã đoán ra, nhân này có ngưng kết kèm tán huyết! Không chỉ vậy, đây còn là ngưng kết do kháng thể lạnh (mấy ngày nay nhiều bạn trên cả đã gửi về hội chẩn nhiều ca bị ngưng kết khi đem đến phòng LABO! bạn nào chưa hiểu về ngưng kết lạnh thì xem lại bài giảng nhé: https://www.youtube.com/watch?v=FUxKJOTDYNA)
Tại sao nói ngưng kết? Chính vì hồng cầu ngưng kết, nên lượng Hb vẫn ở trong mẫu khi ta ly giải hồng cầu (kết quả Hb vẫn đo bình thường), nhưng số lượng hồng cầu giảm vì các hồng cầu bị ngưng kết (nếu ngưng kết quá to, nó sẽ đếm nhầm sang thành phần khác hoặc bỏ qua, không tính là hồng cầu).
Advertisement
Tại sao nói tán huyết? nhân mệt thật sự, Hct nhân thấp thật sự (từ đây chúng ta mở ra một gợi ý về sự tương quan giữa số lượng HC và Hct)! Và chuyện tán huyết cũng không làm thay đổi Hb, nhưng số lượng HC và Hct lại tiếp tục giảm thấp. Một số bạn sẽ thắc mắc, vậy các tình huống tán huyết khác cũng sẽ đưa đến MCH, MCHC cao à? Không phải, Hb tự do giải phóng sẽ nhanh chóng gắn với Haptoglobiin (vì nó độc) và đào thải khỏi tuần hoàn. Cho nên, lý do chính làm MCH, MCHC cao ngất trời này cái chính phải là ngưng kết!
Giải quyết tình huống này như thế nào?
1. Ủ mẫu ở 37 độ C (kháng thể lạnh sẽ không hoạt động), chạy lại kết quả, mọi thứ sẽ trở về đúng sự thật của nó.
2. Trong hợp Hb bị thay đổi do bị đục bởi các thành phần khác, thì tiến thành thay trong mẫu bằng muối và chạy kết quả.
Nhận xét:
1. Tình huống này đòi hỏi phía LABO phải nhận ra vấn đề, không được trả kết quả lên như vậy
2. Người ta thiết kế các chỉ số ở dạng cặp (RBC, Hct), (MCH, MCHC) để kiểm tra lẫn nhau. Khi có sự không phù hợp (ví dụ MCHC quá cao) là “gắn cờ” nguy cơ có lỗi.
3. Lại một lần nữa nhấn mạnh, phết rất có ích trong những tình huống này.

 

Advertisement

Giới thiệu Diễn đàn Bác sĩ trẻ Việt Nam

Avatar
Y khoa không phải là một nghệ thuật, Y khoa là một khoa học thật sự, một khoa học vô cùng phức tạp đòi hỏi người hành nghề y phải khéo léo vận dụng kiến thức để không bỏ qua cơ hội cứu chữa người bệnh. Nếu mỗi người y khoa Việt Nam góp lên một tiếng nói, liên kết lại, chúng ta có thể thay đổi căn bản giáo dục Y khoa nước nhà. Hãy tham gia với chúng tôi tại: https://www.facebook.com/groups/diendanbacsitrevietnam

Like page Y lâm sàng để cập nhật những thông tin và bài viết mới nhất!

Check Also

[Ca lâm sàng] Chuyển dạ bất thường

Nguồn: Vũ Tài Diễn đàn Bác sĩ trẻ Việt Nam Advertisement Advertisement