[Ung thư] Bàn luận quanh những ngộ nhận về “thực dưỡng trị ung thư”

Tác giả Bs. Phan Trúc

lúc phong trào “thực dưỡng trị ung thư” đang dâng cao, dưới góc độ của một người làm về ung thư, mình xin chia sẻ lý thuyết bên dưới và những ngộ nhận về vấn đề này.

Ung thư tuy xuất phát từ nhiều loại khác nhau, nhưng đứng trên phương diện chuyển hoá thì chỉ có một. Lý thuyết này được đưa ra vào những năm 1920 bởi Otto Heinrich Warburg và cộng sự đã giúp ông đạt giải Nobel, sau này gọi là “hiệu ứng Warburg” (Warburg effect).

Bình thường, hết các của cơ thể đều sử dụng (“một loại đường”) để tạo ra thông qua quá trình phosphoryl hoá- hoá (oxidative phosphorylation) (hay còn gọi là chu trình Kreb, chu trình Tricarboxylic acid-TCA). Chu trình này diễn ra trong ty thể (xem sơ đồ), trong điều kiện hiếu (“đủ oxy”), kết quả của chu trình này là tạo ra 2, H2O và (ATP) cho , đồng thời nó cũng tạo thành các “chất thải” ROS (reactive oxygen species), làm màng ty thể; mà chính ty thể là bộ phận chính để khởi động chết theo chương trình (apoptosis). Vì vậy, có thể nói, trong điều kiện chuyển hoá bình thường, cơ thể dùng , tạo ra trong ty thể và cũng tự chết sau một thời gian chuyển hoá.

Ngược lại, trong điều kiện kỵ (“thiếu oxy”), sẽ sẽ lấy , nhưng không chuyển hoá qua ty thể, mà chuyển hoá qua con đường đường phân (“glycolysis”) nhờ chu trình aicd (hay còn gọi là chu trình Cori). Chu trình này chuyển pyruvate (sản phẩm chuyển hoá của ) thành lactate nhờ enzym lactate dehydrogenase (LDH). Hệ quả của chu trình này là tiêu thụ (“nợ ”), tăng sinh khối (vì tăng tổng hợp các cơ chất khác) và sản phấm lactacte tích tụ sẽ gây toan hoá . Bình thường, khi vận động, các cơ khi cạn kiệt oxy sẽ dùng cơ chế này để tăng sức mạnh cho vận động, sau đó sự tích tụ đủ mức của lactate gây mỏi cơ, ta dừng vận động, sẽ chuyển đến để “trả nợ”.

Trong bối cảnh các ác tính, nó ưu thế chuyển hoá theo con đường glycolysis (chu trình Cori) như đã nói ở trên, đó chính là hiệu ứng Warburg. Hệ quả đưa đến:

1, người bị tiêu thụ liên tục mà vẫn nợ dẫn đến sụt cân nhanh;

2, sự tích luỹ lactate đưa đến toan hoá (một số lymphoma người ta ghi nhận rơi vào tình trạng toan dù không có tiền căn đái tháo đường, cũng là lý do vì sao LDH thường tăng trong ung thư);

Advertisement

3, vì “đi tắt” không qua ty thể, nên hạn chế ROS, và dẫn đến không khởi động được apoptosis từ ty thể nên có xu hướng đề kháng với chết theo chương trình.

Tất cả những hậu quả về chuyển hoá đó đã làm người ta nghĩ đến thực dưỡng, với lý luận chính là ngăn đường + kiềm hoá đề giết chết ung thư. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là hiệu ứng Warburg chỉ là hậu quả của các bất thường gene bên dưới . Thật chất ung thư không thiếu oxy (như tình trạng tăng sinh mạch mạnh quanh ), nhưng những biến đổi trong bộ gene đã làm cho bị buộc phải chuyển hoá theo cách thức đó. Vì vậy, việc có ngăn đường hay kiềm hoá thì vẫn sẽ dùng hết các nguyên liệu trong cơ thể vốn có để chuyển hoá theo cách thức này. Chính vì vậy, công cuộc điều trị ung thư muốn đạt được hiệu quả phải đánh vào gốc của vấn đề, ở cấp độ gene, phiên mã, dịch mã hay mới hy vọng khống chế được vấn đề. Vì khó có thể để một người ngoài chuyên ngành y khoa hiểu được, nhưng với trách nhiệm của một người làm y tế, mình cũng xin góp một phần tiếng nói cho cộng đồng mạng hiểu rõ hơn. Xin nhớ cho, tiến bộ y khoa trong ung thư hiện nay đã đi rất xa, xa hơn rất nhiều so với trí tưởng tượng của nhiều người. Xin hãy tiếp tục tin và hy vọng.

Advertisement

Giới thiệu Huỳnh Lê Thái Bão

Huỳnh Lê Thái Bão
BS Huỳnh Lê Thái Bão sáng lập ykhoa.org với mong muốn mang lại những cases lâm sàng, kiến thức và tin tức bổ ích đến với sinh viên y khoa và cộng đồng. Liên hệ Facebook: https://fb.com/hlthaibao

Like page Y lâm sàng để cập nhật những thông tin và bài viết mới nhất!

Check Also

[Guidelines] Chia sẻ các điểm chính của 12 hướng dẫn lâm sàng năm 2020 và cuối 2019 (NEJM keypoints)

Toàn bộ bản tóm tắt 12 guidelines tại link sau: https://bit.ly/2TyOVbo Cập nhật hướng dẫn về …