Giải mã những hiểu lầm về sức khỏe tâm thần

“Blue Monday” được cho là ngày buồn nhất trong năm, nhưng thực chất chỉ là một khái niệm marketing, không có cơ sở khoa học và có thể gây tác động tiêu cực đến tâm lý.

Khái Niệm Blue Monday: Nguồn Gốc và Sự Thật

Mỗi năm, vào khoảng thứ Hai thứ ba của tháng Giêng, mạng internet lại rộn ràng với những cảnh báo về “Blue Monday”, được coi là ngày buồn nhất trong năm. Vậy nguồn gốc của khái niệm Blue Monday đến từ đâu, và liệu đây có thực sự là một hiện tượng có thật hay không?

Chỉ cần tìm kiếm trên internet, bạn sẽ thấy rằng thứ Hai thứ ba của tháng Giêng được cho là Blue Monday, khi mà tâm trạng chung của mọi người trở nên u ám. Bạn có thể thấy các nhà sáng tạo nội dung trên mạng xã hội đưa ra những mẹo để vượt qua “ngày buồn nhất trong năm” này, cùng với các lịch hoạt động nhận thức ghi rõ ngày này là một mốc quan trọng trong tháng Giêng.

Thực tế, Blue Monday đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhận thức cộng đồng, như một “cái hố” hay “chướng ngại vật” trong con đường mới mà chúng ta đi qua mỗi năm. Nhưng liệu thứ Hai thứ ba của tháng Giêng có thực sự là ngày buồn nhất trong năm hay chỉ là một chiêu trò nhằm khiến chúng ta cảm thấy áp lực?

Khái Niệm Blue Monday: Sự Khởi Đầu

Khái niệm “Blue Monday” được nhà tâm lý học Cliff Arnall sáng tạo vào năm 2005, như một phần của chiến dịch marketing cho công ty du lịch Sky Travel đã ngừng hoạt động. Để xác định ngày nào trong tháng Giêng sẽ trở thành Blue Monday, Arnall đã phát triển một công thức phức tạp, xem xét nhiều yếu tố như thời tiết, mức nợ, lương tháng, thời gian trôi qua từ Giáng sinh, thời gian không giữ được những quyết định năm mới, mức động lực và nhu cầu hành động.

Blue Monday không rơi vào cùng một ngày mỗi năm, nhưng chắc chắn phải là một ngày thứ Hai trong tháng Giêng, thường là thứ Hai thứ ba của tháng. Ý tưởng là ngày buồn nhất trong năm sẽ được đánh dấu bởi thời tiết xấu, sự hối hận vì không đạt được mục tiêu năm mới, lo lắng về tài chính, và sự tương phản giữa niềm vui trong kỳ nghỉ lễ và sự trở lại với thực tại tẻ nhạt.

Dù tất cả những biến số này có vẻ như là các yếu tố hợp lý để tính toán ngày tồi tệ nhất trong năm, nhưng thực tế, những yếu tố này không thể đo lường được, khiến cho công thức trở nên hoàn toàn không có cơ sở khoa học.

Ảnh Hưởng Của Blue Monday Đến Sức Khỏe Tâm Thần

Kể từ khi ra đời, Blue Monday dường như đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của nhiều người, với sự mong đợi về ngày này mỗi tháng Giêng. Mặc dù ý tưởng về Blue Monday có thể có ý định tốt, nhằm khuyến khích mọi người hành động tích cực, nhưng việc gợi nhớ về một ngày liên quan đến tâm trạng tồi tệ cũng có thể mang lại những hậu quả không mong muốn.

Các chuyên gia sức khỏe tâm thần cảnh báo rằng những cá nhân đã phải đối mặt với trầm cảm hoặc lo âu có thể nhận thấy triệu chứng của họ trầm trọng hơn do liên tục bị nhắc đến và cảnh báo về ngày được cho là u ám này. “Khi khổ sở được coi như điều không thể tránh khỏi vào một ngày cụ thể, điều này có thể làm suy yếu cảm giác kiểm soát của một người,” Paschos giải thích. “Đối với những người đang gặp khó khăn, việc được nói rằng một ngày nào đó là ‘tồi tệ nhất trong năm’ có thể củng cố cảm giác tuyệt vọng thay vì giảm bớt nó.”

Blue Monday: Mối Liên Quan Đến Tâm Trạng và Cảm Xúc

Ngay cả đối với những người không có chẩn đoán về tình trạng sức khỏe tâm thần, Blue Monday cũng có thể trở thành một lời tiên tri tự thực hiện. “Kỳ vọng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến trải nghiệm cảm xúc,” Paschos cho biết. “Khi mọi người mong đợi cảm thấy tồi tệ vào một ngày cụ thể, họ có thể vô thức tìm kiếm bằng chứng xác nhận niềm tin này.”

Chuyên gia cảnh báo rằng trong những trường hợp này, “những biến động tâm trạng bình thường, những giảm nhẹ nhỏ trong năng lượng hoặc động lực có thể cảm thấy quan trọng hoặc đáng lo ngại hơn mức thực tế.”

Blue Monday cũng tạo ra cơ hội cho những cuộc thảo luận cởi mở và tích cực về sức khỏe tâm thần, miễn là mọi người nhận thức rằng không có ngày nào được đảm bảo là ngày buồn và u ám trong năm.

Giải Quyết Những Cảm Xúc Tiêu Cực Vào Tháng Giêng

Dù rằng có thể có một phần sự thật trong việc tháng Giêng khiến một số người cảm thấy chán nản và kiệt sức. Tháng này đánh dấu sự khởi đầu mới và cơ hội thay đổi, nhưng nhiều người có thể gặp khó khăn trong việc duy trì động lực từ những quyết định năm mới của họ. “Tháng Giêng thường đi kèm với nhiều yếu tố gây căng thẳng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng, bao gồm ánh sáng ban ngày giảm, thói quen bị gián đoạn, áp lực tài chính sau kỳ nghỉ và cảm giác sụt giảm tinh thần sau một thời gian xã hội sôi động,” Paschos nói.

Paschos cũng nhấn mạnh rằng “một số người có thể cảm thấy nhẹ nhõm và tận hưởng cấu trúc trở lại sau khi những ngày lễ kết thúc.” Tháng Giêng thường khuếch đại trạng thái tâm lý mà một người đã có thay vì áp đặt một trải nghiệm tiêu cực chung.

Hướng Tới Sự Chăm Sóc Tâm Lý Tích Cực

Vậy nếu sự kết thúc của kỳ nghỉ đông và sự trở lại với guồng quay hàng ngày bắt đầu ảnh hưởng đến chúng ta vào tháng Giêng, hoặc chúng ta đơn giản bị tác động bởi sự kết hợp của thời tiết lạnh, những ngày ngắn và áp lực tài chính thì sao? Điều quan trọng là xác định rõ những gì đang ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của chúng ta và giải quyết những yếu tố đó.

Thay vì tập trung vào lịch, chăm sóc sức khỏe tâm thần sẽ hiệu quả hơn khi nhắm vào các yếu tố có thể điều chỉnh. “Việc thiết lập lại giấc ngủ, bữa ăn và hoạt động hàng ngày giúp ổn định hệ thống điều chỉnh tâm trạng trong não bộ. Những mục tiêu nhỏ, có thể đạt được thường bảo vệ hơn là những quyết định năm mới lớn lao, có thể gây ra cảm giác xấu hổ nếu thất bại,” Paschos khuyên.

Ông cũng nêu rõ tầm quan trọng của việc tìm kiếm kết nối xã hội và duy trì các mối quan hệ tích cực trong năm mới. Hoạt động thể chất, chế độ ăn uống lành mạnh và giấc ngủ đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần. “Kết nối xã hội — thậm chí là những cuộc tiếp xúc ngắn, ít áp lực — vẫn là một trong những yếu tố bảo vệ mạnh mẽ nhất chống lại tâm trạng thấp. Dành thời gian ngoài trời hỗ trợ nhịp sinh học, trong khi tiếng cười có thể làm giảm hormone căng thẳng và ngăn chặn sự suy nghĩ tiêu cực.”

“Phản ứng hữu ích nhất đối với sự khó chịu tháng Giêng không phải là một nhãn hiệu, mà là sự tự chăm sóc đầy nhân ái và hỗ trợ thực tế cho người khác. Dẹp bỏ huyền thoại Blue Monday sẽ tạo ra không gian cho một hiểu biết thực tế và nhân ái hơn về cảm xúc của con người.”

Kết luận, khái niệm “Blue Monday” không chỉ là một ngày được gán cho sự u ám, mà còn là một dịp để chúng ta nhìn nhận và thảo luận về sức khỏe tâm thần một cách sâu sắc hơn. Ở Việt Nam, việc nhận thức đúng đắn về sức khỏe tâm thần và những yếu tố ảnh hưởng đến trạng thái tâm lý là vô cùng quan trọng. Thay vì chấp nhận một ngày được chỉ định để cảm thấy buồn bã, chúng ta có thể khuyến khích nhau thực hành những thói quen tốt như duy trì kết nối xã hội, tập thể dục, ăn uống lành mạnh và chăm sóc bản thân. Bằng cách vượt qua những định kiến về “Blue Monday”, chúng ta có thể tạo ra một môi trường hỗ trợ và tích cực hơn cho sức khỏe tâm thần của cộng đồng. Điều này không chỉ giúp giảm bớt cảm giác cô đơn và lo âu mà còn là bước đầu quan trọng trong việc xây dựng một xã hội khỏe mạnh hơn tại Việt Nam.

Hỏi đáp về nội dung bài này

Câu hỏi 1: Khái niệm “Blue Monday” xuất phát từ đâu?

Khái niệm “Blue Monday” được sáng tạo bởi nhà tâm lý học Cliff Arnall vào năm 2005 như một phần của chiến dịch tiếp thị cho công ty du lịch Sky Travel. Ông phát triển một công thức phức tạp để xác định ngày thứ Hai nào trong tháng Giêng sẽ là “Blue Monday”.

Câu hỏi 2: Có phải ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Giêng luôn là “Blue Monday” không?

“Blue Monday” không rơi vào cùng một ngày mỗi năm, nhưng nó thường là thứ Hai thứ ba của tháng Giêng. Ngày này được cho là ngày u ám nhất trong năm dựa trên nhiều yếu tố như thời tiết, nợ nần, và mức độ động lực của cá nhân.

Câu hỏi 3: Có thật sự có một ngày nào đó là “ngày buồn nhất trong năm” không?

Các nghiên cứu cấp dân số không ủng hộ ý tưởng về một “ngày buồn nhất” duy nhất. Sự thật là tâm trạng của con người thường thay đổi trong suốt tuần, và không có bằng chứng khoa học nào xác nhận rằng thứ Hai thứ ba của tháng Giêng là ngày u ám nhất.

Câu hỏi 4: Tác động của “Blue Monday” đến sức khỏe tâm thần là gì?

Mặc dù “Blue Monday” có thể được trình bày một cách vui vẻ, nhưng nó có thể gây ra những tác động tâm lý không mong muốn, đặc biệt đối với những người đang phải đối mặt với trầm cảm hoặc lo âu. Khi một ngày cụ thể được xem như ngày tồi tệ, điều này có thể làm tăng cảm giác tuyệt vọng và giảm khả năng tự kiểm soát của cá nhân.

Câu hỏi 5: Làm thế nào để cải thiện sức khỏe tâm thần trong tháng Giêng?

Thay vì tập trung vào ngày “Blue Monday”, việc chăm sóc sức khỏe tâm thần hiệu quả hơn khi nhắm vào các yếu tố có thể thay đổi được. Thiết lập giấc ngủ, bữa ăn và hoạt động hàng ngày đều đặn giúp ổn định tâm trạng, và kết nối xã hội cũng là một trong những yếu tố bảo vệ mạnh mẽ nhất chống lại tâm trạng thấp.

Nguồn thông tin được tham khảo từ trang web: medicalnewstoday, Let us lay this mental health myth to rest
Nội dung được biên tập, sáng tạo thêm bởi: Ban biên tập Y khoa
Vui lòng không reup bài khi chưa được cho phép!