[Bệnh học] Gan nhiễm mỡ.

Advertisement
“BS ơi xét nghiệm máu và siêu âm tôi có bị sao không?”
“Gan của bác bị nhiễm mỡ.”
“- Vậy tôi có nên giải độc gan?”
======
Gan nhiễm mỡ không do rượu (Nonalcoholic fatty liver, NAFLD) là một trong những chẩn đoán mà quý vị có thể gặp khi khám BS.
Đây là khái niệm chung để nói về nhiều bệnh lý xảy ra khi gan chứa nhiều mỡ. Gan nhiễm mỡ do uống rượu là một chủ đề khác tôi sẽ nói riêng. Gan nhiễm mỡ thường hay xảy ra tại các nước phương Tây, đặc biệt là xảy ra nhiều tại Hoa Kỳ, nơi có đến khoảng 25% dân số có gan bị nhiễm mỡ (1).
Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất trong cơ thể. Gan nằm ở bên dưới ngực phải, to cỡ trái banh. Nhiệm vụ chính của gan là giải độc, chuyển hóa các chất đường, protein, là nơi dự trữ đường, sản xuất protein và mật. Chúng ta không sống được nếu như gan bị hư. Ung thư di căn đến gan là một trong lý do dẫn đến tử vong vì gan không hoạt động được.
# Các triệu chứng của gan nhiễm mỡ
– Ở thời gian đầu, bệnh nhân có can bị nhiễm mỡ thường không có triệu chứng gì cả. Tin mừng là phần lớn bệnh nhân có gan nhiễm mỡ sẽ không sao cả, sẽ không gặp các biến chứng nguy hiểm. Khoảng 7-30% bệnh nhân có gan nhiễm mỡ tiến triển nặng hơn (2) và bệnh nhân có thể có những triệu chứng như
+ Mệt mỏi
+ Đau hay khó chịu vùng bụng trên bên phải
+ Đầy hơi và sình bụng
Ở giai đoạn muộn, khi gan nhiễm mỡ có thể thành viêm gan/xơ gan thì bệnh nhân có những triệu chứng
+ Sưng phù bụng
+ Giãn và thấy tĩnh mạch dưới da
+ Bàn tay đỏ
+ Da và mắt vàng
Điểm nguy hiểm ở gan nhiễm mỡ là bệnh có thể dẫn đến viêm gan do nhiều mỡ (nonalcoholic steatohepatitis, NASH ), dẫn đến gan bị viêm cấp tính, và dần dần dẫn đến xơ gan, và cuối cùng là suy gan dẫn đến tử vong. Đây cũng là biến chứng nguy hiểm của uống rượu nhiều dẫn đến viêm gan.
# Vì sao gan chúng ta bị nhiễm mỡ?
– Các BS vẫn chưa biết lý do chính xác vì sao gan của chúng ta bị nhiễm mỡ hay tại sao người này dễ bị nhiễm mỡ hơn người khác. BS vẫn chưa biết lý do vì sao khi gan nhiễm mỡ (NAFLD) của một số bệnh nhân lại dễ dẫn đến viêm gan cấp tính do nhiễm mỡ (NASH) hơn một số bệnh nhân khác.
– Tuy nhiên, một số bệnh có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ hay gan bị viêm cấp tính, và xơ gan:
+ Thừa cân hay béo phì. Lưu ý là người cân nặng bình thường vẫn có có thể bị cao mỡ trong máu và gan vẫn có thể bị nhiễm mỡ
+ Nhờn/kháng thuốc Insulin
+ Bệnh tiểu đường và sắp tiểu đường (prediabetes)
+ Cao mỡ trong máu, đặc biệt là cao triglycerides
Những bệnh trên có thể dẫn đến chuyển hoá nhiều mỡ hơn vào gan, dẫn đến quá khả năng lọc và chuyển hoá mỡ, dẫn đến tích tụ mỡ lâu dài.
# Các rủi ro/bệnh lý khác có thể dẫn đến gan bị nhiễm mỡ
– Bệnh chuyển hoá (metabolic syndrome )
– Đa nang buồn trứng
– Ngưng thở khi ngủ
– Thấp/cao tuyến giáp
– Bệnh về tuyến yên
– Bệnh nhân lớn tuổi
– Bệnh nhân có nhiều mỡ bụng (bụng bia)
# Chẩn đoán gan nhiễm mỡ
– Do bệnh lý này ít triệu chứng ở giai đoạn đầu nên BS sẽ hỏi về chế độ dinh dưỡng, cân nặng, bệnh sử gia đình, các bệnh về gan (viêm gan B/C), và cho xét nghiệm máu.
– Các xét nghiệm chẩn đoán gan nhiễm mỡ gồm xét nghiệm máu CBC, theo dõi men gan, xét nghiệm siêu vi B/C, xét nghiệm về bệnh Celiac, bệnh tiểu đường, xét nghiệm mỡ trong máu
– Chụp hình gan để xác nhận gồm siêu âm vùng bụng (thấy mỡ trong gan). Chụp CT cũng có thê thấy gan nhiễm mỡ nhưng không thể phân biệt được viêm gan nhiễm mỡ và gan nhiễm mỡ. Kỹ thuật siêu âm Elastography cho thấy các vùng xơ cứng của gan và đo độ cứng của gan. Chụp MRI cũng có thể thấy gan nhiễm mỡ.
– Sinh thiết gan để chẩn đoán ung thư gan hay gan bị nhiễm mỡ là một thủ thuật ít thực hiện. Trong vài trường hợp, BS sẽ cần lấy một phần gan để kiểm tra dưới kính hiển vi xem các tế bào gan thế nào.
Advertisement
# Chữa trị gan bị nhiễm mỡ
– Hiện nay chưa có thuốc nào được FDA chấp thuận để chữa trị gan bị nhiễm mỡ.
– Các chữa trị chủ yếu hiện nay là chữa trị bệnh lý nền (như cao mỡ, béo phì, tiểu đường)
– Nếu quý vị chẳng may bị xơ gan do biến chứng của gan nhiễm mỡ thì ghép gan có thể là một giải pháp
# Ngăn ngừa gan bị nhiễm mỡ
– Chế độ ăn uống cân bằng và phù hợp là quan trọng nhất, bao gồm có nhiều rau củ quả, và uống đủ nước
– Giữ chế độ cân nặng hợp lý. Nếu quý vị thừa cân, quý vị nên giảm cân ngay, không nên đợi khi gan bị nhiễm mỡ
– Tập thể dục nhiều ngày trong tuần, thường là 3 lần/tuần với mỗi lần ít nhất 30 phút, đổ mồ hôi. Quý vị có thể xem các video của tôi về tập thể dục sao cho đúng và các trị liệu giảm đau. Quý vị có thể kết hợp tập thể dục và trị liệu giảm đau.
– Bảo vệ lá gan của quý vị. Không nên uống rượu và không dùng quá nhiều thuốc
– Không nên tự ý giải độc gan vì quý vị không cần. Tôi có nói về việc không cần giải độc gan (video # 19 ). Trường y khoa Johns Hopkins cũng đưa ra lời khuyên về không nên uống các chất “giải độc gan” vì các chất này (thường là thực phẩm chức năng) không có sự chấp thuận của FDA và có thể nguy hiểm đến gan của quý vị (3).
# Xơ gan (cirrhosis và biến chứng của xơ gan là gì?
– Khi gan liên tục bị viêm vì có nhiều mỡ hay bị nhiễm trùng (virus trong trường hợp viêm gan siêu vi B/C), gan cố gắng hồi phục và lành lại sau các đợt viêm nhiễm, tuy nhiên sau mỗi lần bị viêm nhiễm, các vùng gan có những vùng sẹo (scar) lâu dài, các sẹo này sẽ thành các xơ gan. Đây là một bệnh lý cực kỳ nguy hiểm cần phải được ngăn ngừa ngay từ đầu vì chữa trị xơ gan rất khó.
– Khi gan bị xơ, chức năng lọc và điều tiết gan không còn nữa. Gan chỉ là một cơ quan xơ xác, không sản sinh được các protein quan trọng như albumin, khiến cơ thể bị sưng phù tích nước vùng bụng, hay sưng phù cổ chân. Gan bị xơ cũng không sản sinh được các protein chống đông máu nên cơ thể dễ bị xuất huyết dưới da.
– Xơ gan còn dẫn đến các biến chứng nguy hiểm khác như bị thay đổi nhận thức, lơ mơ (do các độc tố tích tụ trong máu như Ammonia không lọc ra ngoài)
– Xơ gan có thể dẫn đến ung thư gan và suy gan cấp tính, dẫn đến tử vong
– Khoảng 5-12% bệnh nhân bị viêm gan do nhiễm mỡ có thể tiến triển đến xơ gan
BS Wynn Huynh Tran, Los Angeles, Hoa Kỳ
Tham khảo
Advertisement
Print Friendly, PDF & Email

Giới thiệu Lac Thu

Check Also

[VYPO] Hiệu quả của ý kiến thứ hai về Giải phẫu bệnh

Advertisement Từ chẩn đoán thứ nhất là một tổn thương u có nguy cơ chuyển …