[Bệnh học tim mạch 6 ] – Giới thiệu về Bệnh tim thiếu máu cục bộ

Advertisement

Định nghĩa bệnh tim thiếu máu cục bộ

Bệnh tim thiếu máu cục bộ (IHD), còn được gọi là Bệnh động mạch vành (CAD), là thuật ngữ được sử
dụng để mô tả một loạt các tình trạng lâm sàng trong đó mất cân bằng cung cấp và nhu cầu oxy cơ tim
dẫn đến thiếu máu cục bộ một phần của cơ tim. IHD có thể được phân loại thành bệnh ổn định (đau thắt
ngực ổn định) và bệnh không ổn định (hội chứng vành cấp). Các mạch vành quan trọng nhất là Động
mạch vành phải (RCA) và Động mạch vành trái (LCA), Động mạch mũ trái trước (LCx) và Động mạch
xuống trái trước (LAD).

Dịch tễ của bệnh tim thiếu máu cục bộ:

Bệnh tim thiếu máu cục bộ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới. Đây
được coi là căn bệnh mạn tính nghiêm trọng phổ biến nhất ở Hoa Kỳ, vì hơn 13 triệu bệnh nhân hiện đang
mắc bệnh thiếu máu cơ tim cục bộ ở nước này. Hơn 6 triệu người bị đau thắt ngực và hơn 7 triệu người
bị nhồi máu cơ tim. Do sự gia tăng lớn về tỷ lệ mắc IHD trên toàn thế giới, nó có khả năng trở thành
nguyên nhân hàng đầu gây tử vong vào năm 2020.

Nguy cơ suốt đời của bệnh tim mạch vành:

• Tuổi 40: 49 % ở nam và 32 % ở nữ
• Tuổi 75: 35 % ở nam và 24 % ở nữ

Yếu tố nguy cơ của bệnh tim thiếu máu cục bộ:

Yếu tố nguy cơ phổ biến nhất của bệnh mạch vành là xơ vữa động mạch vành, dẫn đến tắc nghẽn một
phần hoặc hoàn toàn với tưới máu không đầy đủ khu vực cơ tim được cung cấp bởi động mạch vành có
liên quan.
Nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến sinh lý bệnh của bệnh mạch vành. Được liệt kê trong số các yếu tố
nguy cơ chính (ngoài tăng cholesterol LDL hoặc HDL thấp) là tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc,
tiền căn gia đình có bệnh mạch vành và giới tính nam.
Ở những bệnh nhân bị đau tim ở độ tuổi trẻ hơn (<30 tuổi), các nguyên nhân khác có thể đóng một vai
trò. Chúng bao gồm rối loạn chuyển hóa lipid gia đình cũng như suy giáp và viêm mạch. Bất thường mạch
vành, hội chứng kháng phospholipid và hội chứng hyperviscosity cũng nên được loại trừ. Trong quá trình
sử dụng, có thể nghi ngờ lạm dụng thuốc.

Sinh lý bệnh của bệnh tim thiếu máu cục bộ:

Sinh bệnh lý xơ vữa động mạch

Stress mạn tính lên nội mạc của các động mạch vành do tăng huyết áp gây ra rối loạn chức năng nội mô
như sau:
• Sự xâm lấn của tế bào viêm qua lớp nội mạc bị xáo trộn (bạch cầu đơn nhân và bạch cầu lympho)
• Kết dính tiểu cầu với lớp nội mạc bị tổn thương
• Viêm thành mạch gây ra sự tăng sinh tế bào cơ trơn (SMC) và xâm lấn vào lớp lót nội mô
Đại thực bào và SMC lấy cholesterol từ LDL bị oxy hóa và biến đổi thành cái gọi là tế bào bọt, tích tụ để
tạo thành các vệt mỡ, cuối cùng tạo thành một mảng xơ vữa

Vỡ mảng xơ vữa dẫn đến tiếp xúc với các vật liệu gây huyết khối như collagen, với sự hình thành huyết
khối sau đó và tắc mạch máu.

Hẹp động mạch vành

Hẹp động mạch vành có thể dẫn đến việc cung cấp oxy cho tim không đủ khi gắng sức từ mức hẹp 50%,
vì nhu cầu oxy trong tình huống này tăng khoảng 4 lần. Dự trữ mạch vành, tức là sự khác biệt giữa lưu
lượng máu tối thiểu và lưu lượng máu tăng tối đa lên tới 4 lần trong khi tập thể dục, bị giới hạn nghiêm
trọng ở những bệnh nhân mắc bệnh mạch vành, thậm chí việc tăng lưu lượng máu lên gấp 2 lần lưu
lượng máu tối đa khi nghỉ là không thể.

Nhu cầu oxy của cơ tim

4 yếu tố chính quyết định nhu cầu oxy của cơ tim:
1. Nhịp tim
2. Huyết áp tâm thu (hậu tải)
3. Sức căng thành cơ tim (hậu tải)
4. Tính co bóp của cơ tim
Bất kỳ tình trạng lâm sàng nào làm tăng các yếu tố này cũng sẽ làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim và có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ. Những yếu tố này bao gồm nhịp tim nhanh, tăng huyết áp và phì đại tâm thất.

Cung cấp oxy cơ tim

Khả năng mang oxy đến cơ tim bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác nhau, chẳng hạn như áp lực hemoglobin và oxy, và lượng oxy tách khỏi hemoglobin đến mô, và có liên quan đến nồng độ 2,3-diphosphoglycerate. Một yếu tố khác là lưu lượng máu động mạch vành, bị ảnh hưởng bởi các yếu tố sau:
Đường kính động mạch vành: Xơ vữa động mạch vành là nguyên nhân thường
gặp nhất gây hẹp và tắc nghẽn động mạch vành.
Trương lực động mạch vành: Co thắt mạch vành như trong đau thắt ngực biến
đổi hoặc đau thắt ngực Prinzmetal, làm giảm việc cung cấp oxy mà không thay
đổi đáng kể về xơ vữa động mạch bên dưới.
Áp lực tưới máu

Advertisement
: Được xác định bởi gradient áp lực từ động mạch chủ đến
động mạch vành.
Nhịp tim: Lưu lượng động mạch vành chủ yếu trong giai đoạn tâm trương, do
đó nhịp tim rất nhanh sẽ làm giảm thời gian của tâm trương, và do đó làm giảm
lưu lượng máu vào động mạch vành.

Bất kỳ tình trạng lâm sàng nào ảnh hưởng đến các yếu tố này sẽ làm giảm việc
cung cấp oxy cho cơ tim và có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ.

Phân loại bệnh tim thiếu máu cục bộ:

Bệnh nhân mắc bệnh mạch vành (IHD) có thể biểu hiện một trong hai:
1. Bệnh mạch vành mạn (CAD), mà thường gặp nhất là đau thắt ngực ổn định.
2. Hội chứng vành cấp (ACSs), đó là một thuật ngữ bao gồm:
• Đau thắt ngực không ổn định (UA)
• Nhồi máu cơ tim, chia thành:
• Nhồi máu cơ tim ST chênh lên (STEMI)
• Nhồi máu cơ tim không ST chênh lên (NSTEMI)

Lưu ý: Khi xuất hiện lần đầu tiên, đau thắt ngực được coi là không ổn định!

Các dạng đặc biệt của bệnh tim thiếu máu cục bộ:

Đau thắt ngực biến đổi

• Đau thắt ngực biến đổi là do co thắt mạch máu xảy ra khi nghỉ ngơi.

Thiếu máu cơ tim yên lặng

• Thiếu máu cục bộ yên lặng không có triệu chứng điển hình. Nó xảy ra thường
xuyên ở bệnh nhân đái tháo đường (do bệnh lý thần kinh), bệnh nhân suy thận,
phụ nữ và bệnh nhân cao tuổi.
• Các triệu chứng có thể rất không đặc hiệu. Chóng mặt và buồn nôn, cũng như
khó thở và các triệu chứng lan tới vùng thượng vị, thường ở đằng trước.

Đau thắt ngực sau nhồi máu

• Đau thắt ngực sau nhồi máu có thể xảy ra trong vòng 2 tuần sau khi bị nhồi
máu cơ tim.

Tiên lượng của bệnh tim thiếu máu cục bộ:

Một số chỉ số tiên lượng kết cục của bệnh mạch vành (IHD):
Chức năng thất trái: Tăng áp lực cuối tâm trương thất trái, tăng thể tích thất
và giảm phân suất tống máu có liên quan đến tiên lượng xấu.
Vị trí và độ nặng của hẹp động mạch vành: Hẹp động mạch vành xuống trái
trước có liên quan đến nguy cơ và tiên lượng xấu cao hơn.
Số lượng và độ nặng yếu tố nguy cơ: Một số lượng lớn các yếu tố nguy cơ
gây bệnh xơ vữa có liên quan đến tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim với tiên lượng
xấu hơn.

Tài liệu tham khảo:

1. Lecturio () Cardiovascular Pathology

2. Bệnh học tim mạch. Bản dịch của Trần Khánh Luân (Đại học Y Dược Huế) và Phan Nguyên Hiếu (Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh)

Mời các bạn đọc tất cả ” Bệnh học lâm sàng ” tại: https://ykhoa.org/category/khoa-hoc/benh-hoc-tim-mach/

Advertisement
Print Friendly, PDF & Email

Giới thiệu Dr.ngthao92

Check Also

[Sản khoa cơ bản số 86] Vàng da sơ sinh

Advertisement Mục tiêu bài giảng Sau khi học xong, sinh viên có khả năng: 1. …