[2019-nCoV] Đeo Khẩu Trang Nào Ngăn Ngừa Virus Corona

Corona tiếp tục lan rộng mang theo nỗi lo lắng khắp nơi. Đeo được xem như một cách phòng ngừa Cúm.

Cho đến nay, các cho thấy lây lan của cúm Corona thường qua đường , có phần giống như cúm 2003. Để xem loại nào là tốt nhất, tôi tìm xem con Corona to cỡ nào và các loại hiện nay ngăn tốt đến đâu.

# Corona to hay nhỏ?
Một từ Viện Khoa Học Trung Quốc năm 2004 đăng trên tạp chí Antiviral Therapy (1) cho thấy kích cỡ của Corona trong năm 2003 là 150nm-200nm (1 phần tỉ mét). Để so sánh, cúm Influenza A (Cúm Flu) là 80nm-120nm (2). Như vậy, con Corona hơi mập hơn con Influenza A tí xíu, vì vậy những trên con Influenza A có thể áp dụng vào con Corona. Để quý vị dễ hình dung, một chuỗi DNA ở người trung bình dài khoảng 2.5nm cho thấy kích cỡ 2 con này rất nhỏ.

# Đeo nào đây?
Hai loại thông dụng trên thị trường để phòng ngừa lây lan bệnh cúm là tế (surgical mask) và N95.

tổng hợp từ Los Alamos National Laboratory, New Mexico, Hoa Kỳ năm 2011 về hiệu quả của trong ngăn ngừa cúm Influenza A năm 2011 (3) cho thấy N95 (khi đeo đúng) giảm được 20% khả năng lây bệnh và nhiễm bệnh cúm Influenza A và chỉ cần 10% bệnh đeo mặt nạ loại này (N95) để giảm lây lan 20%. Đeo tế cũng giảm được sự lây lan nhưng không hiệu quả bằng N95, cần phải có nhiều người đeo hơn (khoảng 50% bệnh đeo) để giảm lây lan 6%.

Điểm nhất của này chỉ ra đúng nên là loại có nhiều nơi giá hợp lý, dùng một lần mỗi ngày, và khít chặt vào mặt.

# Chi tiết hơn về mặt nạ N95 và tế (surgical mask)
Sau đại cúm 1918 Spanish Flu, khẩu trang tế được dùng rộng rãi như một cách ngăn ngừa cúm. Đây là loại khẩu trang không đeo khít mặt, mỏng, bán đại trà, thường có hai màu (xanh dương hay xanh lá cây) mỗi mặt. Đeo khẩu trang tế nên đeo có mặt màu ra bên ngoài (do có tính chống nước), mặt trắng (có hút ẩm) bên trong, và che hoàn toàn miệng và mũi. Khẩu trang này khi tháo ra chỉ nên dùng tay tháo dây, không dụng vào phần che mũi miệng, và ném khẩu trang thẳng vào thùng rác. Giá bán của khẩu trang tế tại Mỹ là $6 cho 10 cái tại Target (60c/ cái).

N95 là khẩu trang đeo khít mặt dành cho công chúng và cho viên tế làm việc và trong môi trường có khả năng lây nhiễm cao. Chữ 95 trong N95 nghĩa là khi dùng đúng cách, mặt nạ có khả năng ngăn ngừa đến 95% các hạt có kích cỡ 0.3 micro (300 nm) (4).

Do kích cỡ của Influenza A (120nm) và Corona (200nm) đều nhỏ hơn kích cỡ của N95 nên hiệu quả của N95 không cao (khoảng 20% như nói phía trên). Một điểm khác là khẩu trang N95 không dùng cho trẻ em và người có nhiều râu. N95 dùng cẩn với người có các bệnh về suyễn, tim mạch, hay mãn tính.

Có hai loại khẩu trang N95, một loại dành cho mọi người và loại khác dành cho viên tế. Tại Hoa Kỳ, khẩu trang N95 được FDA quản lý. Mặt nạ N95 dành cho mọi người có chữ “Not for occupational use”: (Trên thị trường tên là 3M Particulate Res 8670F, 8612F, Pasture Tm F550G và A520G) trong khi loại dành cho viên tế có để chữ “For occupational use”. Giá bán N95 tại Mỹ khoảng $1.2 một cái (mắc gấp 2 lần so với khẩu trang tế).

Advertisement

Nhiều tìm hiểu hiệu quả của khẩu trang tế và N95 trong việc ngăn ngừa các hạt kích cỡ nano (cỡ ). do BS Balazy năm 2005 về N95 (5) cho thấy ở tốc độ thổi 30L/phút, khẩu trang N95 có 0.5 % đến 2.5 % hạt nano vượt qua. Khi tăng tốc độ thổi lên 85L /phút, N95 có đến 0.5%-5% hạt nano xuyên qua. Với khẩu trang tế, tỉ lệ xuyên qua là 2%-15% (có loại 20-80%) ở tốc độ thổi 30L/phút, tỉ lệ xuyên qua tăng lên 5-21% (có loại 30-85%) khi tăng tốc độ thổi lên 80L/phút (6).

Rõ ràng là N95 có thể tốt hơn trong việc ngăn ngừa khả năng xuyên qua so với khẩu trang tế nhưng cả hai đều không thể bảo vệ hoàn toàn các hạt nhỏ nanoparticle (như kích cỡ ). Điểm nhất của việc đeo mặt nạ không phải là ngăn ngừa xuyên qua mà là giảm lây lây do bệnh do và kiềm chế cơn ho ngay từ đầu. Do đó, đeo khẩu trang y tế là cách tốt hơn, hiệu quả hơn, và dễ sử dụng hơn.

# Rửa tay cộng với đeo khẩu trang giảm đáng kể lây lan
từ đại học Michigan năm 2010 (7) cho thấy rửa tay cộng với đeo khẩu trang có thể giảm bệnh cúm hữu hiệu, từ 31-51%. Chú ý là nếu chỉ đeo khẩu trang thì khả năng giảm bệnh không giảm đáng kể, tuy nhiên, khi dùng kết hợp rửa tay + đeo khẩu trang thì khả năng giảm bệnh cúm mới thật sự đáng kể.

Như vậy, chỉ dùng khẩu trang (cho dù loại N95 hay loại thường) thì vẫn có thể không hiệu quả mà cần phải kết hợp đeo khầu trang với rửa tay và các biện pháp phòng ngừa khác.

# Tóm lại
– Khẩu trang N95 có hiệu quả hơn khẩu trang y tế khi so sánh về hiệu quả ngăn ngừa và lây lan bệnh cúm
– Nếu không có N95, quý vị vẫn có thể đeo khẩu trang y tế đúng cách (mặt có màu ra ngoài, mặt trắng đeo vào trong) và tháo ra đúng cách (cầm dây khẩu trang, không vào chỗ che mũi miệng)
– Tốt nhất là đeo khẩu trang đúng cách kết hợp rửa tay, uống nước, ngủ đầy đủ, và tập thể dục để bảo vệ ngăn ngừa cúm.

Tài liệu tham khảo

1. https://www.intmedpress.com/serveFile.cfm…
2. https://en.wikipedia.org/wiki/Influenza_A_virus
3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2818714/
4. https://www.fda.gov/…/personal-pr…/masks-and-n95-respirators
5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16344291/
6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16490606
7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20088690

Advertisement

Giới thiệu Chuyện ngành Y

Chuyện ngành Y
Mang đến những thông tin và câu chuyện trong quá trình học tập và làm nghề Y

Like page Y lâm sàng để cập nhật những thông tin và bài viết mới nhất!

Check Also

[COVID-19] CDC mở rộng định nghĩa về “tiếp xúc gần” của việc phơi nhiễm Covid-19

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) đã cập nhật các khuyến …